amrutkamal logo
contact number amrutkamal agro
એફ-૧૦૪, સ્વાગત ફ્લેમીંગો કોમ્પલેક્ષ, સરગાસણ ચોકડી પાસે,
સરગાસણ, તા-જી-ગાંધીનગર, ગુજરાત- ૩૮૨૪૨૧,
ફોન નં- ૬૩૫૬૧૦૦૦૩૮, ઈમેલ- amrutkamal@gmail.com
જય જવાન...    જય કિસાન...    જય વિજ્ઞાન...  

activites Amrutkamal  ઘઉંના વાવેતર અને રોગો વિશે માહિતી

activites Amrutkamal ઘઉં : વાવેતર વિશે માહિતી
    activites Amrutkamal ખેતી વ્યવસ્થા :
    ગુજરાત રાજ્યમાં લગભગ ૧૫ લાખ એકર જમીનમાં ઘઉંની પિયત તેમજ બિનપિયત ખેતી થાય છે. હરિયાળી ક્રાંતિના બુલંદનાદને આપણા ખેડૂતો એ સહર્ષથી વધાવી લઈને અન્ન ક્ષેત્રે દેશને સ્વાવલંબી અને આત્મનિર્ભર બનાવવામાં સફળતા મેળવી છે. તેમ છતાં વધતી જતી વસ્તીની જરૂરીયાત ને પહોંચી વળવા માટે ખેડૂતોએ સતત જાગૃત રહી ખેતીને સમૃધ્ધ બનાવવા વૈજ્ઞાનિક ઢબની ધનિષ્ઢ ખેતી પધ્ધતિઓ અપનાવવી જ રહી અને તોજ ઘઉંની સફળ ખેતી થઈ શકે.

    જમીન અને જમીનની તૈયારી :
    જમીન : એકમ વિસ્તારમાં ઘઉંના છોડની પૂરતી સંખ્યા મેળવવા અને પાણીના કાર્યક્ષમ ઉપયોગ માટે જમીનને ચોમાસુ પાકની કાપણી બાદ એક ખેડ કરી સમતળ બનાવવી. ક્ષારીય-ભાસ્મિક જમીનમાં તેની પ્રત તેમજ ફળદ્રુપતા સુધારવા હેક્ટરે ૧ (એક) ટન જીપ્સમ (ચીરોડી) જમીનમાં ચોમાસા પહેલાં આપવું.
    અથવા
    ઘઉંના પાકને રેતાળ, ગોરાડું કે કાંપવાળી જમીન વધુ માફક આવે છે. પરંતુ જે જમીનની ફળદ્રુપતા સારી હોય તે જમીનમાં ઘઉંનું ઉત્પાદન મળે છે.
    ચોમાસુ ઋતુમાં લીધેલ પાકને ધ્યનમાં રાખીને હળ અથવા કરબની ખેડ કરવી અને આગળના પાકના જડીયા મૂળિયા વગેરે દૂર કરવા. ત્યારબાદ બે થી ત્રણ વખત દાંતી-રાપ ચલાવીને જમીન એક સરખી ભરભરી બનાવવી. પ્રાથમિક ખેડ કરતી વખતે ૨૫ ગાડા છાણિયું ખાતર હેક્ટર દીઠ જમીનમાં ભેળવવું.

    બિન પિયત ઘઉં માટે
    બિનપિયત ઘઉંની ખેતી માટે ભારે કે મધ્યમ કાળી અને ભેજનો સંગ્રહ કરી રાખે તેવી જમીન વધુ અનુકૂળ આવે છે.
    ચોમાસમાં વરાપ થયે જમીનને જરૂરીયાત મુજબ કરબથી ખેડવામાં આવે છે. આમ કરવાથી નિંદામણ થતાં નથી અને જમીન ભરભરી થાય છે. છેલ્લી ખેડ સપ્ટેમ્બર માસમાં કરી, સમાર મારી, જમીન સરખી કરવામાં આવે છે.

    આબોહવા :
    ઘઉંના પાકને ઠંડી અને સૂકી આબોહવા વધુ માફક આવે છે. તે વધુ ઠંડીમાં પણ સારી રીતે ટકી શકે છે. ઘઉંનો પાક દરિયાની સપાટીથી ત્રણ હજાર મીટર સુધીની ઉંચાઈએ પણ થઈ શકે છે. ઘઉંના વૃધ્ધિકાળ દરમ્યાન વાદળાવાળા વાતાવરણ સાથે વધુ ભેજવાળું હવામાન જો લાંબો વખત રહે તો ગેરુ નામનો રોગ આવે છે. જેનાથી પાકને ઘણું નુકસાન થાય છે.
    વાવેતર સમયે વધુમાં વધુ ઉષ્ણતાપમાન ૩૦૦ થી ૩૫૦ કરતા આછું અને ઓછામાં ઓછું ૨૦૦ સે. કરતાં વધુ હોય તે ઘઉંના ઉગાવા માટે જરૂરી છે.

    બીજ દર અને વાવણીનું અંતર :
    વાવેતર સમય :
    સામાન્ય રીતે પિયત ઘઉંનું વાવેતર નવેમ્બર માસની શરૂઆતથી ડીસેમ્બર માસના પહેલા પખવાડીયા સુધી કરી શકાય છે. છતાં પણ સંશોધનના પરિણામો ઉપરથી સાબિત થયેલ છે કે ઘઉંના વાવેતર માટે નવેમ્બરબરનો મધ્યભાગ સૌથી વધુ અનુકૂળ છે. અસાધારણ સંજોગોમાં જો મોડું વાવેતર કરવાનું થાય તો મોડા વાવેતર માટે ભલામણ કરેલ જ જાતનું વાવેતર ૧૦ મી ડીસેમ્બર સુધીમાં કરવું હિતાવહ છે.
    બીજની માવજત :
    ખાસ કરીને ઉત્તર ગુજરાત તેમજ મધ્ય ગુજરાતની રેતાળ અને ગોરાડું જમીનમાં ઉંધઈનું પ્રમાણ વધુ જોવા મળે છે. જે ઘઉંના પાકને સારા એવા પ્રમાણમાં નુકસાન કરે છે. જેથી પાકના ઉગાવવાની સાથે જ તેનું ઉધઈના નુકસાનથી રક્ષણ કરવા માટે મુલ રક્ષક-૧ નંબર ૫ લિટર પાણીમાં મિશ્ર કરી ૧૦૦ કિ.ગ્રા. બિયારણને વાવણીના આગલા દિવસે પટ આપી બીજા દિવસે વાવેતર કરવું જોઈએ.
    વાવણી અંતર :
    ઘઉંનું વાવેતર વાવણીયાથી સારી રીતે થઈ શકે છે. જમીનમાં બિયારણ ૫ થી ૬ સે.મી. ઉંડાઈએ પડે તે રીતે બે હાર વચ્ચે ૨૩ સે.મી..નું અંતર રાખી વાવેતર કરવું.
    અથવા
    ઘઉંનું ઉત્પાદન મેળવાવા માટે બે હાર વચ્ચે ૨૨.૫ સે.મી.(નવ ઈંચ) નું અંતર રાખી જમીનમાં ૫ થી ૬ સે.મી. ઉંડાઈએ બીજ પડે તે રીતે વાવણીયાની મદદથી વાવણી કરવી. બે હાર વચ્ચે ૩૦ સે.મી. નું અંતર રાખી આડી ઉભી વાવણી પણ કરી શકાય. આ રીતની વાવણીમાં છોડની યોગ્ય સંખ્યા જળવાઈ રહે તે માટે ભલામણ કરતાં સવાગણો બિયારણનો દર રાખવો જરૂરી છે. કોરામાં વાવેતર કરી ઉપર પિયત આપવાથી ઉગાવો સંપૂર્ણ થવાથી છોડની સંખ્યા જળવાઈ રહે છે અને તેના લીધે કોઈપણ પ્રકારનો વધારાનો ખર્ચ કર્યા વગર ૧૦ થી ૧૨ ટકા વધુ ઉત્પાદન મળે છે, જેથી શક્ય હોય ત્યાં કોરામાં વાવણી કરવી વધુ ફાયદાકારક છે.
    બિનપિયત વિસ્તારમાં જમીનમાં ભેજનો મહત્તમ કાર્યક્ષમ ઉપયોગ થઈ શકે તે માટે બે હાર વચ્ચે ૩૦ સે.મી.નું અંતર રાખી ઘડામાં ઘઉં પડે તે રીતે ઘઉંની ઉંડી વાવણી કરવી જોઈએ.

    ખાતર વ્યવસ્થા :
    જમીનની ફળદ્રુપતા જાળવી રાખી ઘઉંનું વધુ ઉત્પાદન મેળવવા માટે નીચે ટેબલમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે વિવિધ પ્રકારના ખાતર યોગ્ય સમયે અને જરૂરી માત્રામાં આપવા ખૂબ જ જરૂરી છે. જમીનનું રાસાયણિક પુથ્થકરણ કરાવવું જરૂરી છે અને જમીન ચકાસણી પ્રયોગશાળાની ભલામણ મુજબ સુક્ષ્મ તત્વો પણ આપવા જોઈએ.

    ઘઉંના પાકમાં ખાતર વ્યવસ્થા
    ક્રમ ખાતર જથ્થો કિ.ગ્રા./વિઘા ખાતર આપવોનો સમય
    (૧) છાણિયું ખાતર ૧ ટન થી ૧.૫ ટન પ્રાથમિક ખેડ કરતી વખતે
    (૨) મુલ ચુસક (N) અને (PK) ૧ લિટર બન્ને ખાતરો વાવણી સમયે ચાસમાં બિયારણની નીચે પડે તે રીતે આપવા.
    (૩) મુલ ચુસક (N) ૧ લિટર પ્રથમ પિયત વખતે ગોરાડું/રેતાળ જમીનમાં પિયત અને કાળી જમીનમાં પિયત પહેલાં આપવો.
    (૪) કૃષિ અમૃત-૨૦૨૦ ૧ લિટર વાવેતરના ૨૦ દિવસ પછી આપી શકાય.

    પિયત વ્યવસ્થા :
    સામાન્ય પિયત પધ્ધતિ :
    activites Amrutkamal ઘઉંના પાકમાં જમીનની પ્રત, પાકની અવસ્થા, જમીનના તળમાં પાણીની ઉંડાઈ તથા પ્રમાણ, હવામાન, આપેલ પિયતના પાણીનો જથ્થો વગેરે બાબતો પર આધાર રાખે છે અને તેથી જ આપણા રાજ્ય માટે પિયતનું સર્વસામાન્ય સમયપત્રક ઘઉંના પાક માટે આપી શકીએ નહીં. સૌરાષ્ટ્રમાં જૂનાગઢ ખાતે થયેલ સંશોધનના આધારે મધ્યમ કાળી જમીનમાં ૫ સે.મી. ઉંડાઈના કુલ ૧૦ પિયત ઘઉંના પાક માટે જરૂરી છે. આ પૈકી પ્રથમ પિયત ઓરવાણનું, બીજુ પિયત વાવણી બાદ ૬ દિવસે આપવું અને ત્યારપછીના ૮ પિયત દરેક ૮ થી ૧૦ દિવસના અંતરે આપવા. આમ છતાં કચ્છની હલકી રેતાળ જમીનમાં દસ કરતાં વધુ પિયતની જરૂરીયાત રહે છે. સંશોધનના પરિણામો પરથી જાણવા મળેલ કે ઘઉના છોડને કુલ વૃધ્ધિની ૮ અવસ્થાઓ છે કે જે પૈકીની ૬ અવસ્થાઓ પાણીની જરૂરીયાત માટે કટોકટીની અવસ્થાઓ છે. જો આ દરેક અવસ્થાએ પાકને પાણી આપવામાં ન આવે અથવા પાણીની ખેંચ રહે તો વધતાં ઓછા પ્રમાણમાં ઘટાડો થાય છે. પાણીની જરૂરીયાત માટે ઉપરોક્ત કટોકટી ની અવસ્થાઓ પૈકી શિષ્નમૂળ ફૂટવાની અવસ્થાએ સૌથી અગત્યની છે કારણ કે શિષ્નમૂળ ફૂટતી વખતે પિયત આપવાથી જમીન પોચી રહે છે. તેમજ પાણી અને પોષક તત્વો મળવાથી સાનુકૂળ પરિસ્થિતિમાં શિષ્નમૂળ ફૂટવાની તથા તેની વૃધ્ધિ અને વિકાસ થવાની ક્રિયાઓ સારી રીતે થાય છે.

    ક્રમ ઘઉંના છોડની અવસ્થાઓ પાણી આપવામાં ન આવે તો ઉત્પાદનમાં ઘટાડો (ટકામાં)
    (૧) શિષ્નમૂળ ફૂટવા ૩૫
    (૨) પોલા ફૂટવા ૨૦
    (૩) ગાભે આવવું ૨૦
    (૪) ફૂલ આવવા ૨૦
    (૫) દૂધિયા દાણા ૧૭
    (૬) પોક થવો ૧૦

    પરિણામે જમીનમાં રહેલ પોષક તત્વો અને પાણીનો કાર્યક્ષમ ઉપયોગ થવાથી છોડના સંપૂર્ણ વિકાસ સાથે ફૂટની સંખ્યા પણ વધે છે. જેના પરિણામે વધુ ઉત્પાદન મળે છે. જો આ અવસ્થાએ પાણી આપવામાં ન આવે અથવા પાણીની ખેંચ પડે તો શિષ્નમૂળ સારી રીતે ફૂટતા નથી તેમજ તેના વિકાસ અને વૃધ્ધિ બરાબર થતા નથી. પરિણામે છોડ નબળા અને ઓછી ફૂટવાળા રહેવાથી ૩૫ ટકા સુધી ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થાય છે.
    બીજી અવસ્થાએ ફૂટ અથવા પોલા ફૂટવાની છે. આ અવસ્થાએ છોડની વૃધ્ધિની સૌથી ઝડપી અવસ્થા ગણવામાં આવે છે. જેમાં છોડને પૂરતાં પોષકતત્વો અને પાણીની જરૂરીયાત રહે છે. જો આ અવસ્થાએ પિયત આપવામાં ન આવે અથવા પાણીની ખેંચ રહે તો પોલ ફૂટવાની પ્રક્રીયા અટકી જાય છે અને ફૂટેલ પોલાઓનો વિકાસ બરોબર થતો નથી. પરિણામે ઉબીઓ અને ડૂંડીઓની સંખ્યા ઓછી રહેવાથી ૨૦ ટકા જેટલો ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થાય છે.
    activites Amrutkamal ત્યારબાદ ઘઉં ગાભે આવવાની અવસ્થા પાણીની જરૂરીયાત માટે કટોકટીની અવસ્થા છે કારણ કે ગાભે અવસ્થામાં ઘઉંની ઉભી અથવા ડૂંડીનું બંધારણ થતુ હોવાથી જો આ અવસ્થાએ છોડને જરૂરી પોષકતત્વો અને પાણી મળી રહે તો ઉંબીની લંબાઈ તેમને તેમાં પૂતળિયાંઓનો ભરાવો થાય છે. પરિણામે ઉંબી દીઠ વધુ દાણા મળવાથી ઉત્પાદનમાં વધારો થાય. જો આ અવસ્થાએ પાણી આપવામાં ન આવે અથવા પાણીની ખેંચ રહે તો ઉંબીની સાથે તેમાં પૂતળિયાંઓની સંખ્યા ઓછી રહેવાથી ઉત્પાદનમાં ૨૦ ટકા ઘટાડો થાય છે.
    ત્યારબાદ ફૂલ આવવાની અવસ્થાએ પાણીની ખેંચ રહે તો નરવંધ્યતા આવવાથી ઉંબીમાં દાણા ઓછા બેસે છે. તેમજ પાછળથી ફૂટેલ પીલાઓને ઉંબીઓ આવતી નથી તેમજ જે ઉંબીઓ આવેલ હોય તેમાં પૂતળીઓનો ભરાવો બરાબર થતો નથી. પરિણામે છોડ દીઠ ઉંબીઓની સંખ્યા અને ઉંબીમાં દાણાની સંખ્યા ઓછી રહેવાની ઉત્પાદનમાં ૨૦ ટકા જેટલો ઘટાડો થાય છે.
    ત્યારબાદ દૂધિયા દાણા અવસ્થાએ ઘઉંના છોડના લીલા ભાગો જેવા કે પાન થડ મુછો વગેરેમાં રહેલ ખોરાકના તત્વોને દાણા સુધી પહોંચાડવાની ક્રિયા માટે જરૂરીયાત રહે છે. જો આ અવસ્થાએ પાણીની ખેંચ રહે તો છોડના ભાગમાં રહેલ ખોરાકના તત્વો દાણા સુધી નહીં પહોંચવાને લીધે દાણા કદમાં નાના અને વજનમાં હલકા રહે તેથી ઉત્પાદનમાં ૧૭ ટકા ઘટાડો થાય છે.
    activites Amrutkamal પોંક અવસ્થા એ છોડમાં રહેલ ખોરાકના તત્વોનું દાણામાં સ્ટાર્ચ, પ્રોટીન, ચરબી વગેરેમાં રૂપાંતર થાય છે. આ ક્રિયાઓ માટે પાણીની ખાસ જરૂર છે. જો આ અવસ્થાએ પાણીની ખેંચ રહે તો આ કાર્યાતરની ક્રિયાઓ બરાબર નહીં થવાથી દાણા બરાબર પોસાતા નથી અને પરિણામે દાણા ચીમળાઈ જઇ વજનમાં અને કદમાં નાનાં રહે છે. પરિણામે ઉત્પાદનમાં ૧૦ ટકા જેટલો ઘટાડો થાય છે સાથે દાણાની ગુણવત્તા નબળી રહે છે.

    નિંદણ નિયંત્રણ :
    ઘઉંના પાકમાં ૩૦ થી ૩૫ દિવસ સુધીમા નીંદણ નિયંત્રણ કરવું હિતાવહ છે. આથી મોડું નીંદામણ કરવાથી પાક ઉત્પાદન ઉપર વધુ માઠી અસર થાય છે. સામાન્ય રીતે હાથથી ખુરપી વડે નીંદામણ ફાયદાકારક છે.

    કાપણી :
    ઘઉંનો પાક તૈયાર થયે સમયસર કાપણી કરવી જોઈએ કે જેથી પક્ષીઓથી તેમજ દાણા ખરી પડવાથી થતું નુકસાન અટકાવી શકાય.

    સંગ્રહ :
    ઘઉંમાં સંગ્રહ દરમ્યાન જીવાતોથી રક્ષણ મેળવવા તેને કોઠાર કે કોથળામાં ભરતા પહેલાં તેમાં ૮ થી ૧૦ ટકા કરતાં વધુ ભેજ ન રહે તેમ સુકવવા. અનાજનો સંગ્રહ પીપમાં કરવો વધુ સલામત છે. ઉંદરનો ઉપદ્રવ નિવારવા ગોદામો ઉંદર રક્ષિત હોવા જોઈએ.

    ઉત્પાદન :
    ૧. વાવણીના સમયે અનુરૂપ જાતની પસંદગી કરી યોગ્ય સમયે વાવેતર કરવું.
    ૨. ભલામણ કરેલ બિયારણનો દર રાખી વાવણી કરવી.
    ૩. ભલામણ કરેલ બિયારણમાં મુલ રક્ષક-૧ નંબર નો પટ આપીને જ વાવેતર કરવું.
    ૪. પાયાના ખાતર તરીકે જટાયુ (ઓર્ગેનિક કાર્બન) નો ઉપયોગ કરવો.
    ૫. પાકની નક્કી થયેલ કટોકટીની અવસ્થાઓએ અચુક પિયત આપવું અને પાણીનો કાર્યક્ષમ ઉપયોગ કરવો.
    ૬. યોગ્ય સમયે નીંદામણ કરવું.

call now Amrutkamal
activites Amrutkamal ઘઉં : રોગો વિશે માહિતી
  •  1.પાનનો ગેરૂ

    ghau-no-geru આ રોગના લક્ષણો ખાસ કરીને પાન અને આવર્તક પર્ણતલ પર જોવા મળે છે. પાન પર ગોળ ટાંચણીના માથા જેવડાં નારંગી રંગના ઉપસી આવેલા ટપકાં જોવા મળે છે. રોગની તીવ્રતા વધતા આ ટપકાં લંબગોળ બને છે. મોટાભાગે આ ટપકાં છૂટા રહે છે. આ ટપકામાં નારંગી રંગના ફૂગના બીજાણુઓ રહેલ હોય છે જે રોગના ફેલાવા માટે જવાબદાર છે. પાક પાકવાની અવસ્થાએ આ ટપકાંના રંગમાં પરિવર્તન થઈ કાળા બને છે.

    અનુકૂળ વાતાવરણ :
    હળવું વાતાવરણની સાથે દિવસનું ૨૦ થી ૨૫0 સે., રાત્રીનું ૧૫ થી ૨૦૦ સે. તાપમાન, સતત વધુ ઝાકળ અથવા વરસાદની સાથે જોરદાર ફૂકાંતા પવન મારફતે આ રોગના ફેલાવો વધુ થતો હોય છે.



  •  2. દાંડીનો ગેરૂ

    dandi-no-geru આ રોગ થડ, પાન અને ઉંબી પર જોવા મળે છે. રોગની શરૂઆતમાં થડ ઉપર ઘાંટા બદામી, લાંબા (મોટા), છૂટા સવાયા ઉપસેલા ચાઠાં પડે છે. રોગની તીવ્રતા વધતાં એકબીજા સાથે ભળી લાંબા ઘાંટા કથ્થાઈ રંગથી કાળા રંગમાં ફેરવાઈ જાય છે. ચાઠાંમાંથી પવન દ્વારા ફૂગના બીજાણું દૂર સુધી ફેલાતા હોય છે. માર્ચ મહિનામાં તાપમાન વધતાં રોગની તીવ્રતા વધતી જોવા મળે છે. આ રોગના કારણે દાણા ચીમળાયેલા અને વજનમાં હલકા રહે છે. દાણાની ગુણવત્તા તેમજ ઉત્પાદન બન્નેને મોટું નુકસાન પહોંચે છે.

    અનુકૂળ વાતાવરણ :
    દિવસનું ગરમ હવામાન (૨૫ થી ૩૦૦ સે. તાપમાન), રાત્રીનું હળવું વાતાવરણ (૧૫ થી ૨૦૦ સે. તાપમાન), આછો ભેજ સાથે રાત્રે થોડું ઝાકળ અથવા વરસાદની સાથે જોરદાર ફૂકાતા પવન મારફતે આ રોગના ફેલાવો વધુ થતો હોય છે.



  •  3. પીળો પટ્ટીનો ગેરૂ

    dandi-no-geru આ રોગ ઉત્તર ભારતનાં ઠંડા પહાડી વિસ્તારોમાં વધુ જોવા મળે છે. આ રોગના ઉપદ્રથી ૪૦% જેટલુ નુકસાન થતું જોવા મળેલ છે અને વધુ ઉપદ્રવમાં આખું ખેતર ખલાસ થઈ જતું હોય છે. આ રોગમાં ઊભી પીળી પટ્ટીઓ પાન તેમજ ડૂ઼ડી/કંઠી પર જોવા મળે છે. શરૂઆતમાં આ રોગના ઉપદ્રવથી છોડ નાના/બટકા રહે છે અને તેનો વિકાસ અટકી જાય છે.

    અનુકૂળ વાતાવરણ :
    રાત્રીનું ઠંડુ ભેજવાળું વાતાવરણ (૦ થી ૨૫૦ સે. તાપમાન) આ રોગના બીજાણુંઓના વિકાસ માટે વધુ અનુકૂળ આવે છે. છેલ્લા વર્ષના અભ્યાસ પરથી માલૂમ પડે છે કે પાનનો બદામી ગેરૂ સામાન્ય રીતે આપણે ત્યાં જાન્યુઆરીના બીજા અઠવાડીયાથી દેખાય છે. જ્યારે દાંડીનો કાળો ગેરૂ ફબ્રુઆરીના પહેલા અઠવાડીયાથી દેખાવની શરૂઆત થાય છે. જાન્યુઆરી માસમાં ઠંડુ, ભેજવાળુ અને વાદળછાયું હવામાન રોગને અનુકૂળ આવે છે. વરસાદનું માવઠું થાય ત્યારબાદ સામાન્ય તડકો નીકળે તો રોગ વ્યાપક રીતે ઉગ્ર પ્રમાણમાં ફેલાય છે.



  •  4.થડનો ગેરૂ

    આ રોગ થડ, પાન અને ઉંબી પર જોવા મળે છે. રોગની શરૂઆતમાં થડ ઉપર ઘાંટા બદામી, લાંબા (મોટા), છૂટા સવાયા ઉપસેલા ચાઠાં પડે છે. રોગની તીવ્રતા વધતાં એકબીજા સાથે ભળી લાંબા ઘાંટા કથ્થાઈ રંગથી કાળા રંગમાં ફેરવાઈ જાય છે. ચાઠાંમાંથી પવન દ્વારા ફૂગના બીજાણું દૂર સુધી ફેલાતા હોય છે. માર્ચ મહિનામાં તાપમાન વધતાં રોગની તીવ્રતા વધતી જોવા મળે છે. આ રોગના કારણે દાણા ચીમળાયેલા અને વજનમાં હલકા રહે છે. દાણાની ગુણવત્તા તેમજ ઉત્પાદન બન્નેને મોટું નુકસાન પહોંચે છે.



  •  ગેરૂનો નિયંત્રણ

    • બન્ને પ્રકારના ગેરૂ મોડા વાવેતરમાં વધારે આવતા હોવાથી મોડું વાવેતર ન કરવું. સમયસરના વાવેતર (૧૫ નવેમ્બર) માં પાકનું ઉત્પાદન અને ગુણવત્તા વધે છે તથા દરેક પ્રકારના રોગ ઓછા આવે છે. તેથી સમયસરના વાવેતરનો જ આગ્રહ રાખવો.
    • રોગની શરૂઆત થોડા પ્રમાણમાં ખેતરમાં દેખાય કે તરત જ મુલ રક્ષક-૧ નંબર (૫૦ મિ.લિ/૧૫ લિટર પાણીમાં) નો છંટકાવ કરવો.



  •  5. પાનનો સુકારો

    paan-sukaro ઘઉંનો પાક ૬ થી ૮ અઠવાડીયાનો થયા પછી આ રોગની શરૂઆત થાય છે. આ રોગ પાનના નીચેના ભાગથી શરૂ થાય છે. પાન પર સ્પષ્ટ ઘેરા ભૂખરા રંગના અંડાકાર ટપકાં જોવા મળે જે વિકાસ પામતા અનિયમિત અને ચળકતા પીળી કિનારીવાળા બને છે. આ ધાબાઓ એકબીજા સાથે ભળીને એકરૂપ થઈ પાનનો ઘણોખરો ભાગ આવરી લે છે. આના પરિણામે પાન સુકાય જાય છે. વધારે ભેજ અને ઝાકળથી રોગની તીવ્રતા વધે છે. રોગ જ્યારે ઉગ્રસ્વરૂપ ધારણ કરે ત્યારે દૂરથી પાક ખેતરમાં આગથી દાઝી ગયો હોય તેવા ભાસ થાય છે. આવા પાકમાં દાણા ચીમળાઈ ગયેલા રહે છે.

    નિયંત્રણ:
    • તંદુરસ્ત બીજનું વાવેતર કરવાથી બીજ સાથે જતી ફૂગને અટકાવી શકાય છે.
    • રોગના લક્ષણો દેખાવાની શરૂઆત થયે કૃષિઅમૃત-૨૦૧૦ આપવું.



  •  6. કાળી ટપકી / દાણા પર કાળા ડાઘ

    ghauna-kala-tapka-rog આ રોગ મોટા દાણાવાળી ઘઉંની જાતમાં વિશેષ જોવા મળે છે. ખાસ કરીને મોડું વાવેતર (૧૫ નવેમ્બર પછી) કરવામાં આવે તો રોગ આવવાની શક્યતા વધે છે. ઘઉંને થ્રેસર વડે કાઢવામાં ન આવે ત્યાં સુધી રોગના ચિહ્નો દેખાતા નથી. ઘઉંના દાણાનો ભૃણનો ભાગ કાળો પડી દાણાની ચમક ઘટી જાય છે. આવા દાણા સારા દાણા સાથે ભળવાથી બજારમાં કિંમત ઓછી આવે છે.



    નિયંત્રણ:
    • ઘઉંનું મોડું વાવેતર કરવાથી પાકવાની અવસ્થાએ ઝાકળ આવે તો આ રોગ વધારે આવે છે જેથી મોડું વાવેતર ન કરવું.
    • મોટા દાણાવાળી જાતમાં રોગનું વિશેષ પ્રમાણ હોવાથી જ્યાં કાળા ટપકાનો રોગ વધારે આવતો હોય ત્યાં નાના દાણાવાળી જાતોનું વાવેતર કરવું.
    • છેલ્લુ પિયત આપતી વખતે ક્યારામાં પાણી વધારે પડતું ભરાવા ન દેવું.


  •  7. અનાવૃત અંગારીયો

    anavrut-angariyo આ રોગ આપણે ત્યાં ખાસ કરીને ઉત્તર ભારતમાંથી બીજ લાવવાનું થાય ત્યારે પાકમાં જોવામાં આવે છે. ઘઉંમાં ડૂંડી આવે ત્યારે જ રોગના ચિહ્નો જોવા મળે છે. રોગગ્રસ્ત ડૂંડીમાં દાણાની જગ્યાએ કાળી ભૂકી જોવા મળે છે. આ ભૂકી ફૂગના સૂક્ષ્મ બીજાણુ છે. દાણા બિવકુલ બેસતા નથી અને ડૂંડી ખાલી સળી જેમ રહે છે.



    નિયંત્રણ:
    • રોગમુક્ત બીજનું વાવેતર કરવું. આપણા રાજ્યમાં આ રોગ આવતો નથી જેથી ગુજરાતનું પ્રમાણિત બીજ વાપરવાનો આગ્રહ રાખવો.
    • જે બીજનો વાવેતરમાં ઉપયોગ કરવાનો હોય તેને સ્વચ્છ પાણીમાં ચાર કલાક પલાળવા ત્યારબાદ ગેલ્વેનાઈઝનાં પતરાં ઉપર પાથરી બપોરના ૧૨ થી ૨ સુધી સૂર્ય તાપમાં તપવા દેવા. ત્યારબાદ સારી રીતે સંગ્રહી રાખી વાવણીના ઉપયોગમાં લેવું. આ રીતનો ઉપયોગ મે-જૂન માં ઉષ્ણતાપમાન ૪૦૦ સે.ગ્રે. ઉપર જાય ત્યારે કરવો.
    • અન્ય રાજ્યનું બીજ વાપરવાનું થાય તો બીજને વાવતા પહેલા મુલ રક્ષક-૧ નંબર થી બીજ માવજત આપીને વાવેતર માટે ઉપયોગમાં લેવું.


  •  8. ઉગસુકનો રોગ

    આ રોગ જુદી જુદી જાતની જમીનજન્ય અને બીજજન્ય ફૂગથી થાય છે. આ રોગમાં ઘઉંના છોડના મૂળમાં અથવા અંકુરમાં સડો લાગવાથી છોડ ઉગ્યા પછી ૭ થી ૮ દિવસમાં સૂકાય જાય છે.



    નુકશાનનો પ્રકાર :
    છોડ સૂકાય જતાં હોવાથી એકમ વિસ્તારમાં છોડની સંખ્યા ઘટી જતાં ઉત્પાદન ઓછું મળે છે.

    નિયંત્રણ:
    • મુલ રક્ષક- ૧ નંબર જમીનમાં આપવું.


call now Amrutkamal
activites Amrutkamal  ઘઉં : જીવાતો વિશે માહિતી
activites Amrutkamal સાંઠાની માખી : સૂટ ફ્લાઈ
sutt-fly
  •  ઓળખ ચિન્હ :- આ જીવાતનું મુખ્ય કીટક અન્ય માખી જેવું જ હોય છે. જે સામાન્ય ઘરમાખી કરતાં અડધા કદનું તથા આછા ભૂખરા રંગનું હોય છે. તેના શરીર ઉપર સૂક્ષ્મ વાળ જેવી રચના જોવા મળે છે. નર કરતાં માદા માખી પ્રમાણમાં થોડી મોટી હોય છે. બાજરીના ઉગાવાના એકાદ અઠવાડીયામાં પુખ્ત માદા માખી પાનની પાછળ મધ્ય નશની આજુબાજુ છુટા છવાયા સફેદ રંગના તથા ચોખા આકારના ઈંડાં મૂકે છે. જેમાંથી ૩ થી ૪ દિવસમાં કીડો બહાર આવે છે. માખીના કીડા શરૂઆતમાં સુક્ષ્મ તથા સફેદ રંગના તથા પગ વગરના હોય છે, જે પાછળથી પીળાશ પડતાં જોવા મળે છે. આ જીવાતના કોશેટા બદામી રંગના તથા લંબગોળ આશરે મઠના દાણા જેવા આકારના હોય છે.



  •  નુકસાનનાં પ્રકાર:- sutt-flyઈંડાંમાંથી નીકળેલ કીડો ધીરે ધીરે છોડની ડૂંખમાં કોરીને નુકસાન કરે છે. જેને લીધે ડૂંખનો અગ્ર ભાગ કરમાઠ્ઠને સૂકાય જાય છે. જેને ડેડ હાર્ટ કહે છે. આ ઉપરાંત ડૂંડાની મધ્યમાં કોરીને નુકસાન કરે છે. જેને લીધે જ્યાંથી નુકસાન થયું હોય ત્યાથી ઉપરના ભાગમાં દાણા બંસતા નથી અને ત્યાથી નીચેની બાજુ નમી જઈને સૂકાઈ જાય છે. આ રીતે આ જીવાતના નુકસાનથી પાકના ઉત્પાદન ઉપર માઠી અસર થાય છે.



  • sutt-fly
  •  જીવાત પર નિયંત્રણ :- • ચોમાસા પહેલા વરસાદ પછી તૂરંત શક્ય તેટલું વહેલું વાવેતર કરવાથી આ જીવાતોનો ઉપદ્રવ ઓછો આવે છે.
    • ગાભમારાની ઈયળ તથા સાંઠાની માખીનો ઉપદ્રવ વધુ થાય તો ખેડૂતોએ આવા નુકસાન પામેલ છોડને જીવાત સાથે ઉખાડી નાશ કરવો.
    • મુલ રક્ષક-૩ નંબર ૭૦ મિ.લિ/૧૫ લિટર પાણી સાથે સ્પ્રે કરવો.
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal ખપૈડી : ગ્રાસ હોપર
grass-hopper
  •  ઓળખ ચિન્હ :- ખપૈડી તીડ વર્ગની પણ તેના કરતા નાની જીવાત છે. આ બહુભોજી કીટક ઘઉં ઉપરાંત બાજરી, મકાઈ, શણ, મગફળી, કપાસ, તમાકુ, શાકભાજી, ચણા વગેરે પાકોમાં પણ નુકસાન કરે છે. જ્યાં કોરાટ અને ભાલ વિસ્તારમાં બિનપિયત ઘઉંનું વાવેતર મોટા પ્રમાણમાં થાય છે તેવા વિસ્તારમાં આ જીવાતનો ઉપદ્રવ વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. તેના બચ્ચાં તેમજ પુખ્ત આછા બદામી રંગના અને શરીરે ખરબચડી સપાટીવાળાં હોય છે.

  •  નુકસાનનાં પ્રકાર:- બચ્ચાં તેમજ પુખ્ત કીટક છોડને કાપીને નુકસાન કરે છે. માદા ખપૈડી શેઢા-પાળાની પોચી જમીનમાં ૬ સે.મી. જેટલી ઊંડાઈએ પીળાશ પડતાં સફેદ રંગના ચોખાના દાણા જેવા ૨ થી ૧૫ ઈંડાં ગોટીના રૂપમાં મૂકે છે, બચ્ચાં અને પુખ્ત શેઢાપાળાનું કુમળુ ઘાસ અને છોડને ખાઈને નુકસાન કરે છે.

  •  જીવાત પર નિયંત્રણ :- • ૫૦ થી ૧૦૦ ગ્રામ તીખું મરચાને ૧૫ લિટર પાણી સાથે મિશ્ર કરી તેનો છંટકાવ કરવો.
    • મુલ રક્ષક-૩ નંબર નો ૫૦ થી ૮૦ મિ.લિ. ૧૫ લિટર પાણીમાં મિશ્ર કરી છોડ પર છંટકાવ કરવો.
    • પાક લીધા પછી શેઢા-પાળા સહિત ખેતરમાં ઊંડી ખેડ કરવી જેથી આ જીવાતના ઈંડા જમીનની સપાટી પર આવશે જે સૂર્ય તાપમાં અથવા પક્ષીઓ ખાઈને તેનો નાશ કરે કરશે.
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal ઊધઈ : ટર્માઈટ
tarmait
  •  ઓળખ ચિન્હ :- ઊધઈ પીળાશ પડતાં સફેદ રંગનું, ચાવીને ખાનાર મુખાંગવાળું અને અપૂર્ણ કાયાંતરણવાળું કીટક છે. તે સંઘજીવી તેમજ બહુરૂપી કીટક છે જે જમીનમાં ઊંડે રાફડો બનાવીને તેમાં રહે છે. આ બહુભોજી જીવાત છે.

  •  નુકસાનનાં પ્રકાર:- રાફડામાં રહેતી તેની મજૂર જાતિ ઘઉંના પાકના મૂળ તેમજ જમીનના સંપર્કમાં આવેલ થડનો ભાગ કાપી ખાય છે તેના લીધે છોડ પીળા પડી ચીમળાઈને સુકાઈ જાય છે. આવા છોડ ખેંચતા આખો છોડ સહેલાઈથી ખેંચાઈ આવે છે. પાકની શરૂઆતમાં ઉપદ્રવ જોવા મળે તો નુકસાનવાળા છોડ ઉપર ઊંબી આવતી નથી. પાકની નિંધલ અવસ્થા બાદ ઉપદ્રવ જોવા મળે તો ઉંબીમાં દાણા બેસતા નથી. જો દાણા બેસેલ હોય તો તે નાના અને ચીમળાયેલા રહે છે. ખેતરમાં ઉપદ્રવ ટાલા રૂપે જોવા મળે છે. પાકને પાણીની જેમ ખેંચ વર્તાય તેમ ઉપદ્રવ વધે છે.

  • tarmait  જીવાત પર નિયંત્રણ :-
    • ઊધઈનો ઉપદ્રવ ઘટાડવા અગાઉના પાકના અવશેષો, પાંદડા, મૂળ તથા ડાળીઓનો નાશ કરવો અને સારું કોહવાયેલ છાણિયું ખાતર નાખવું.
    • ખાતર તરીકે જટાયુનો ઉપયોગ કરવો.
    • પાણી આપવામાં ઢીલ કરવી નહિં.
    • ઊધઈનું નિયંત્રણ બીજને પટની માવજત આપી શકાયેલ ન હોય અને જો ઘઉંના ઊભા પાકમાં ઊધઈનો ઉપદ્રવ શરૂ થતો જણાય તો મુલ રક્ષક-૧ નંબર ૭૦ મિ.લિ/૧૫ લિટર પાણીમાં ટુવા સ્વરૂપે આપવું.
    tarmait tarmait tarmait
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal લીલી ઈયળ : હેલીઓથીસ
heliothias-lili-iyal
  •  ઓળખ ચિન્હ :- ઈંડાંમાંથી નીકળેલ નાની ઈયળો પીળાશ પડતાં સફેદ રંગની અને શરીર ઉપર પીળાશ પડતા નારંગી રંગની લીટીવાળી હોય છે. ઈયળો મોટી થતાં લીલીશ પડતા ભૂખરાં રંગની બને છે. ઘઉંમાં આ જીવાતની ઈયળો ઉબીના રંગ પ્રમાણે જુદા-જુદા રંગની જોવા મળે છે. ઈયળના શરીર ઉપર છૂટાછવાયા સફેદ રંગના નાના વાળ હોય છે. આ બહુભોજી કીટક છે.

  •  નુકસાનનાં પ્રકાર:- તેની ઈયળ કપાસના જીંડવા, ચણાના પોપટા, તમાકુના જીંડવા, મકાઈના ડોડા, બાજરીના ડૂંડા અને ઘઉંની ઉંબી વગેરેમાં નુકસાન કરતી જોવા મળે છે. આ જીવાતની ઈયળ ઘઉંની ઉંબીમાં રહેલ દૂધિયા દાણા ખાઈને વધારે નુકસાન કરે છે. તેનો ઉપદ્રવ વધારે તો તેની હગારના લીધે ખેતરમાં માટીના નાના-નાના ગાંઠીયા જેવું લાગે છે. કપાસ પછી ઘઉંના વાવેતર વિસ્તારમાં આ જીવાતનો ઉપદ્રવ ધીમે-ધીમે વધતો જાય છે.

  •  જીવાત પર નિયંત્રણ :-
    • ખેતર નીંદણમુક્ત રાખવું.
    • ઘઉંમાં ઉંબીઓ આવવાની શરૂઆત થાય ત્યારથી જ પાકનું ઝીણવટભર્યું નિરીક્ષણ કરતાં રહેવું અને નાની ઈયળો દેખાય તો મુલ રક્ષક-૨ નંબર ૭૦મિ.લિ./૧૫ લિટર પાણીના પંપમાં મિશ્ર કરી સ્પ્રે કરવો.
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal ગાભમારાની ઈયળ : સ્ટેમ બોરર
stemborar-gabhmara-iyal
  •  ઓળખ ચિન્હ :- આ જીવાત ઘઉં ઉપરાંત ડાંગર, મકાઈ, જુવાર તેમજ લાંબા પાન અને તંતુમૂળવાળા નીંદણ ઉપર પણ જોવા મળે છે. પુખ્ત માદા ઘાસીયા રંગની હોય છે જે પાન પર સમૂહમાં ઈંડાં મૂકે છે. ઘઉંના ગાભમારાની પૂર્ણ વિકસિત ઈયળ રતાશ પડતી સુવાળી, કાળામાથા વાળી અને શરીર ઉપર કાળા ટપકાંવાળી હોય છે. દરેક કાળા ટપકે એક એક વાળ હોય છે.

  •  નુકસાનનાં પ્રકાર:- ઈંડાંમાંથી નીકળેલી ઈયળો સાંઠાને કોરી અંદર દાખલ થાય છે અને સાંઠાની અંદરનો ગર્ભ કોરી અંદર દાખલ થાય છે અને સાંઠાની અંદરનો ગર્ભ કોરી થાય છે. ઘણી વખત તેની ઈયળો રેશમના તાંતણાંથી પાન ઉપરથી લટકી નજીકના બીજા છોડના પાન ઉપર ચઢી તેના થડમાં દાખલ થઈ જાય છે અને થડમાં દાખલ થઈને ગર્ભ ખાઈ જતી હોવાથી તેને ગાભમારાની ઈયળ કહે છે. જેને પરિણામે છોડનો ટોચનો ભાગ સૂકાવા લાગે છે જેને ડેડ હાર્ટ કહે છે. આવા છોડની ટોચને સહેજ ખેંચતા તે સહેલાઈથી ખેંચાઈ આવે છે. નિંઘલ અવસ્થા બાદ ઉપદ્રવ જોવા મળે તો ઉપદ્રવવાળા છોડની ઉંબીમાં દાણા બેસતા નથી અને ઉંબી સફેદ રંગની માલૂમ પડે છે.

  •  જીવાત પર નિયંત્રણ :-
    • ચોમાસા પહેલા વરસાદ પછી તૂરંત શક્ય તેટલું વહેલું વાવેતર કરવાથી આ જીવાતોનો ઉપદ્રવ ઓછો આવે છે.
    • ગાભમારાની ઈયળ તથા સાંઠાની માખીનો ઉપદ્રવ વધુ થાય તો ખેડૂતોએ આવા નુકસાન પામેલ છોડને જીવાત સાથે ઉખાડી નાશ કરવો.
    • મુલ રક્ષક-૩ નંબર ૭૦ મિ.લિ/૧૫ લિટર પાણી સાથે સ્પ્રે કરવો.
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal ઉંદર : રેટ
rat-wheat-crop

    ઘઉંના તૈયાર થતા ઉભા પાકમાં ઉંદરોથી ઘણું જ નુકસાન થાય છે.

  •  નિયંત્રણ :-
    ઘાસ ટુંકા રાખો અને જમીન નીંદણમુ્ક્ત રાખો. પાણીના સ્ત્રોતને સુકવી દો જેમ કે ટપકતા પ્રવાહી વહેવાનો હરકોઈ જાતનો નળ અથવા લીક પાઈપો.
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal પક્ષીઓથી રક્ષણ : બર્ડ
rat-wheat-crop

    ઘઉંના પાકમાં દાણા બેસવાની શરુઆત થાય ત્યારથી પક્ષીઓથી થતું નુકશાન જોવામાં આવે છે.

  •  નિયંત્રણ :-
    આમ તૈયાર પાકમાં પક્ષીઓથી નુકસાન ન થાય તે માટે ખેતરમાં રહેલ ઝાડના ડાળા ડાંખળા કાપી પક્ષીઓ ન બેસે તે ખાસ જોવું જોઈએ તેમજ ખાસ કરીને સવારના અને સાંજના સમયે પક્ષીઓ ઉડાડવા માટે માણસ રોકી તેનાથી થતું નુકશાન અટકાવવું જોઈએ.
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal ઘઉં : જીવાતો વિશે માહિતી
activites Amrutkamal
  •  અગત્યની જીવાતો :- ઉધઈ, લીલી ઇયળ
  • • ખેતરમાં ઉધઈનો ઉપદ્રવ ઘટાડવા અગાઉના પાકના અવશેષો ,પાંદડાં ,મૂળ ,ડાળીઓનો નાશ કરવો અને સારુ કહોવાયેલુ છાણિયું ખાતર નાખવું.

    • ખાતર તરીકે દિવેલી ,લીંબોળી ,કરંજ વગેરેના ખોળનો ઉપયોગ કરવો.

    • ઘઉંના પાકમાં ઉધઇનું ઓછા ખર્ચ અસરકારક નિયંત્રણ બીજને પટ આપીને કરી શકાય છે. જે માટે આંકડો/ધતુરાના રસ કાઢી બીજનો પટ આપવાથી અસરકારક નિયંત્રણ મળી શકે છે.

    • ઘઉંમાં ઉંબીઓ આવવાની શરુઆત થાય ત્યારથી જ પાકનું નિરીક્ષણ કરતું રહેવુ અને નાની ઈયળો દેખાય તો લીંબોળીના તેલ આધારીત દવા ૩૦ મિ.લિ. ૧૦ લિટર પાણીમાં મિશ્રણ કરીને છાંટવી.

    • ખપૈડી નિયંત્રણ માટે પાક લીધા પછી શેઢા-પાળા સહીત ખેતરમાં ઉંડી ખેડ કરવી જેથી આ જીવાતના ઇંડાં જમીનની સપાટી પર આવશે જે સૂર્ય તાપમાં નાશ પામશે અથવા પક્ષીઓ ખાઈને તેનો નાશ કરશે.

    • ઘઉંના પાકમાં મોલોમશીના કુદરતી દુશ્મનો જેવા કે પરભક્ષી દાળીયા (લેડીબર્ડ બીટલ), લીલી પોપટી (ક્રાયસોપર્લા), સીરફીડફ્લાય મોટી સંખ્યામાં જોવા મળે છે જે મોલોની વસ્તી કુદરતી રીતે જ કાબૂમાં રાખે છે.

  •  જીવાત પર નિયંત્રણ :- મૂલ રક્ષક (૩) નો સ્પ્રે કરવો.
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal ઘઉં : રોગો સામે રક્ષણ (મૂલ રક્ષક-૩)
activites Amrutkamal
  •  વાપરવાની રીત :-
     ૫૦૦ મીલી. મુલ રક્ષક (૨) જરુરીયાત મુજબના પાણીમાં મીશ્રણ કરી એક એકરમાં ચાલી રહે એ રીતે જમીનમાં આપવું. જ્યારે ઉપયોગ કરવાનો હોય તેના ૧૦ મીનીટ પહેલાં પાણીમાં મીશ્રણ કરવું અને ત્યારબાદ ખેતરમાં આપવાનું રહેશે.
     છોડ ઉપર છંટકાવ કરવા માટે ૧૫ લીટર પાણીમાં ૫૦ થી ૮૦ મીલી. મુલ રક્ષક (૨) મીશ્રણ કરી પંપ દ્વારા છોડ ઉપર છંટકાવ કરવો.

  •  ઉપયોગ :-
    આ દવાને ઉપયોગ જમીનની અંદર અને જમીનની બહારની મોટી જીવાતો જેવી કે લશ્કરી ઈયળ, ગુલાબી ઈયળ, કામરીયા વગેરેના નિયંત્રણ માટે ઉપયોગી છે. ખાસ કરીને મોટા પ્રકારની જીવાત/જંતુને મારવા માટે ઉપયોગી છે.
     ચુસીયા પ્રકારની મોટી જીવાતોને મારવા માટે ઉપયોગી છે.
     મીલીબગ નામના ચુસીયાને મારવા માટે ઉપયોગી છે.
     છોડનાં બહરના ભાગે છંટકાવ કરવાથી આ દવાની અસર ૧૦ થી ૧૫ દિવસ રહે છે.
     મોટા કદની જીવાતના નિયંત્રણ માટે ઉપયોગ કરવો

  •  ઉપલબ્ઘ પેકિંગ​ :-
    (૧) ૫૦૦ મીલી, (૨) ૧ લીટર
    activites Amrutkamal
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal મળેલ પરિણામ
Field Visit - Organic Farm

----

Field Visit - Organic Farm

---

Field Visit - Organic Farm

----

call now Amrutkamal
Visitor Hit Counter
Send Whatsapp Message