amrutkamal logo
contact number amrutkamal agro
એફ-૧૦૪, સ્વાગત ફ્લેમીંગો કોમ્પલેક્ષ, સરગાસણ ચોકડી પાસે,
સરગાસણ, તા-જી-ગાંધીનગર, ગુજરાત- ૩૮૨૪૨૧,
ફોન નં- ૬૩૫૬૧૦૦૦૩૮, ઈમેલ- amrutkamal@gmail.com
જય જવાન...    જય કિસાન...    જય વિજ્ઞાન...  

spider-lily-flower vavetar Amrutkamal  સ્પાઈડર લીલીના વાવેતર અને રોગો વિશે માહિતી

spider-lily-flower vavetar Amrutkamal સ્પાઈડર લીલી : વાવેતર વિશે માહિતી
  •  ખેતી વ્યવસ્થા :
    spider-lily-flower-farming-in-indiaલીલી તરીકે ઓળખાતા ફૂલોના વર્ગમાં અનેક વિઘ પ્રકારો જોવા મળે છે. તેમાના મોટા ભાગના કંદમૂળ પ્રકારના અને લીલીએસી ફૂળ અથવા તેને સંલગ્ન કૂળ ધરાવે છે. આ વર્ગના છોડોના કંદમાંથી વિકાસ થઈ સમાન્તર નસો વાળા લાંબા અને સાંકડા પાનના જથ્થા વચ્ચેથી નીકળતા દંડ પર ફૂલો આવે છે. ફૂલો સફેદ તેમજ વિવિધ રંગના અને અમુક વર્ગના ફૂલોમાં મીઠી સુંગધ પણ હોય છે. લીલીના અનેક વિધ જાતો પૈકી સ્પાઈડર લીલી કે જેમાં ફૂલ મીઠી સુગંધ ધરાવતા સફેદ રંગના અને કરોળીયા આકારના હોય છે.તેની ખેતી આપણા રાજ્યના દક્ષિણ વિસ્તારમાં મોટા પાયે થાય છે. આ ફુલો તેના સફેદ રંગ અને માદક સુંગધને લીધે હાર,વેણી,ગજરા અને લગ્નમંડપના શણગારમાં વિશિષ્ટ સ્થાન પામેલ છે.મોટા ભાગની લીલીની જાતોના ફૂલો કટફલાવર તરીકે અથવા બગીચામાં શોભાના છોડ તરીકે પ્રયોગમાં લેવાય છે.ખેતીની દ્ધષ્ટિએ ફક્ત સ્પાઈડર લીલીનું મહત્વ હોઈ આ લેખમાં તેની પધ્ધતિ અને ઉછેરની માવજત વિશે છણાવટ કરવામાં આવેલ છે.
    સ્પાઈડર લીલી તરીકે ઓળખાતી આ જાતના ફૂલની પાંદડી કરોળીયાના પગોની જેમ ફેલાયેલ હોય છે. જેના લીલા રંગના પાન જમીનમાં રોપેલ કંદમાંથી અંગ્રેજી વી આકારે ફૂટે છે. અને આશરે ૨૪ થી ૩૦ ઈંચ લાંબા પટ્ટી આકારે હોય છે. પાનના ઝુમખાના મધ્ય ભાગેથી એક દાંડી નીકળે છે એ દાંડીના ટોચના ભાગે સૌ પ્રથમ બંધ દડો નીકળે છે. એ દંડો ખુલ્લો થતા એમાંથી પૂર્ણ સ્વરૂપ ધારણ કરે છે.

     આબોહવા
    લીલી એ ઠંડા થી ગરમ કોઈપણ પ્રકારના હવામાનમાં થઈ શકે તેવો પાક છે. શીતકટીબંધ થી ઉષ્ણકટીબંધવાળા વિસ્તારમાં તેનો વિકાસ થઈ શકે છે સિવાય કે ઉષ્ણકટીબંધનો સૂકો વિસ્તાર સપાટી વિસ્તારથી ઢોળાવવાળા વિસ્તારમાં તેમજ પૂર્ણ સૂર્યપ્રકાશમાં અથવા થોડા છાંયાવાળા ભાગે પણ તેનો ઉછેર શક્ય બને છે.

     જમીન અને જમીનની તૈયારી :
    લીલીના છોડને ગોરાડુ,પોચી જમીન અતિ અનુકૂળ આવે છે. ભારે કાળી ને રેતાળ જમીનમાં થોડી વધુ માવજતથી ઉછેરી શકાય છે. લીલીના કંદથી વાવેતર કરતા પહેલાં જમીનને બરાબર ખેડી ભરભરી બનાવવી. ત્યારબાદ સમતલ કરી સરખા માપના ક્યારાઓ બનાવવા.

     કંદની રોપણી :
    spider-lily-flower-farming-in-india સ્પાઈડર લીલીનુ વાવેતર તેના કંદની રોપણી કરીને થાય છે. જુના પાકના છોડને જમીનમાંથી ખોદતા એક છોડમાંથી પાંચથી સાત જેટલા કંદ મળે છે. જેને એક બીજાથી છૂટા પાડી પાનનો ભાગ દૂર કરી રોપવા માટે ઉપયાગમાં લેવા. સ્પાઈડર લીલીનુ વાવેતર વર્ષના કોઈપણ સમયે થઈ શકે પરંતુ ફેબ્રુઆરી-માર્ચ માસમાં રોપણી કરવી વધુ હિતાવત છે. એકવાર કંદની રોપણી કર્યા બાદ ૫ થી ૭ વર્ષ સુધી સફળતાપૂર્વક પાક લઈ શકાય છે. કંદની રોપણી બે હાર વચ્ચે ૪૫ થી ૬૦ સે.મી. અંતર અને એક હારમાં બે છોડ વચ્ચે ૨૦ સે.મી. નુ અંતર રાખી કરવી જોઈએ. સામાન્ય રીતે ખેડૂતો બે હાર વચ્ચે ૯૦ સે.મી. અંતર રાખી રોપણી કરે છે. જેથી આંતરખેડ અને ફૂલ ઉતારવાની કામગીરીની અનુકૂળતા રહે. પરંતુ આમ કરતાં એકમ વિસ્તારમાં છોડની સંખ્યાનો મોટો ઘટાડો થતાં ઉત્પાદન ખૂબ જ ઓછુ મળે છે.

     ખાતર :
    સ્પાઈડર લીલીનો પાક ઓછા અંતરે વવાતો,આખો વર્ષ વિકાસ થતો અને એકવાર વાવેતર કર્યા બાદ લાંબો સમય સચવાતો હોઈ, પોષકતત્વોની ખૂબ જ વધુ જરૂર રહે છે. જમીનને તૈયાર કરતી વખતે ૧ વિઘે અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા.લિ.ની જટાયુ (ઓર્ગેનિક કાર્બન) ને ૫ થી ૮ બેગો નાંખવી અને જટાયુમાં છાણિયું ખાતર પણ મિશ્ર કરી ખેતરના પટમાં આપી શકાય છે અને છોડના સારા વિકાસ માટે અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા.લિ.ની મુલ ચૂસક-N(નાઈટ્રોજન) પૂરક ખાતર તરીકે આપી શકાય.

     પિયત :
    સ્પાઈડર લીલીના કંદના વાવેતર બાદ હળવુ પાણી આપવું, ત્યારબાદ કંદના સ્ફૂરણ સુધી ખૂબજ મર્યાદિત જથ્થામાં જરૂર પૂરતુ જ પિયત આપવું. પુરેપુરું કંદનું સ્ફૂરણ થયા બાદ સતત ભેજ રહે તેમ પિયતનું પ્રમાણ વધારવું. આખા વર્ષ દરમ્યાન પાક લેવાનો હોય ઋતુ પ્રમાણે ૩ થી ૭ દિવસે પિયત આપતા રહેવું. શિયાળાની ઋતુમાં આ પાકને થોડો આરામ આપી શકાય. પરંતુ શિયાળામાં લગ્નસીઝનને લીધે માંગ વધવાને કારણે ફૂલોનો પુરતો ભાવ મળતો હોવાને કારણે ખેડૂતો થોડુ ઓછું ઉત્પાદન લઈ પોષણક્ષમ ભાવ મેળવતા હોય છે, જેથી પિયત આપવું પડે છે.

     નીંદામણ અને અન્ય માવજત :
    લીલીના પાકને રોપણી બાદ છોડનો પૂરો વિકાસ થાય ત્યાં સુધી નીંદામણ કાઢવાની ખાસ જરૂર રહે છે. આ ઉપરાંત છોડના મૂળ જમીન બહાર દેખાય તો માટી ચઢાવવી. છોડ પરથી સૂકાપાન, સૂકાફળ તેમજ નકામી ફૂલદાદાંડીઓને વારંવાર કાપીને દૂર કરી સફાઈ જાળવવી.

     ફૂલોની કાપણી :
    ઉનાળા તેમજ ચોમાસાની ઋતુમાં શિયાળાની ઋતુ કરતા વધુ ઉત્પાદન મળે છે. તેમ છતાં ઉત્પાદનનો આધાર જમીન, ખાતર, પાણી અને ખેતકાર્યોની માવજત પર રહે છે. આખા વર્ષનું ઉત્પાદન લક્ષમાં લેતા હેકટર દીઠ પ થી ૬ લાખ જુડીઓ જેટલું ઉત્પાદન મળે છે. આ એક ૧૦૦૦ કળીનો ભાવ માંગ અને પુરવઠાને આધીન ૪૦ થી ૬૦ રૂપિયા જેટલો મળે છે. ધણી વખત બધાજ ફૂલોનું વેચાણ થતું નથી. કારણ કે વેચાણની સુવિધા, માંગની અસ્થિરતા, વેપારીના ધારા ધોરણ વગેરે ધ્યાનમાં લેતાં ૯૦,૦૦૦ થી ૧,૦૦,૦૦૦ રૂપિયા સુધીની આવક પ્રતિ હેકટરે થાય છે.
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal સ્પાઈડર લીલી : રોગો અને તેની ઓળખ
  •  ૧.ઝાળ
    રોગના લક્ષણો : પાનની ટોચ ઉપરથી પાન સુકાતું નીચેની તરફ વધે છે. લીલીના છોડના મોટા ભાગના પાન અસરગ્રસ્ત થાય છે. ગરમ અને ભેજવાળુ વાતાવરણ રોગને માફક આવે છે.

    નિયંત્રણ :
     રોગિષ્ટ પાન ભેગા કરી તેનો ખેતરની બહાર નાશ કરવો.
     છોડ ઉપર અમૃતકમલ ની પ્રોડકટ શકુની(૭૦ થી ૮૦ મી.લી./૧૫ લીટર પાણી)નો છંટકાવ કરવો.
  •  ૨. અન્ય રોગો
    રોગના લક્ષણો : આ પાક કંદમુળ પ્રકારનો હોઈ થાડો રોગનો સામનો કરવો પડે છે. જેમાં કંદનો સડો, રસ્ટ, ફયુઝેરીમ રોટ અને અન્ય વાયરસથી થતાં રોગો જોવા મળે છે.

    નિયંત્રણ :
     રોગ મુક્ત કંદનું વાવેતર કરવું.
     રોપણી બાદ સ્ફુરણ સુધી મર્યાદિત પિયત આપવુ.
     છોડની આસપાસ પુરતી સફાઈ કરી પ્લોટ ચોખ્ખા રાખવા.
     કંદના સંગ્રહ દરમ્યાન તેમજ વાવેતર સમયે પારાયુક્ત દવાનો પટ આપવો જેથી માવજત કરવાથી લીલીમાં આવતા ઉપરોક્ત રોગોથી મુક્તિ મેળવી શકાય છે.
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal સ્પાઈડર લીલી : જીવાતો વિશે માહિતી
  •  ૧. મોલોમશીmolomasi-flower-plant-insect
    ઓળખ ચિન્હ : મોલોના પુખ્ત કીટક પીળા થી કાળાશ પડતા રંગના અને પોચા શરીરવાળા હોય છે. તેના શરીરનાં પાછળના ભાગે નળી જેવા બે ભાગ આવેલા હોય છે જેને Cornicals કહે છે. પુખ્ત નર મોલો નાની પાંખવાળી અને પુખ્ત માદા મોલો મોટી પાંખ વગરની હોય છે. માદા મોલો સીધા બચ્ચાંને જન્મ આપે છે. માદા મોલો ૮ થી ૨૨ બચ્ચા પ્રતિ દિન જન્મ આપે છે. આ બચ્ચા ૭ થી ૯ દિવિસમાં પુષ્ત બની જાય છે. પુખ્તનો જીવનકાળ ૨ થી ૩ અઠવાડિયાનો હોય છે. આ જીવાત એક વર્ષ દરમ્યાનમાં ૧૨ થી ૧૪ જીવનચકુ પુર્ણ કરે છે.

    નુકસાન : મોલોમશીના પુખ્ત તેમજ બચ્ચાં ફૂમળી ડખો તથા પાનની નીચે રહીને રસ ચૂસે છે. વધુ ઉપદ્દવમાં છોડનો વૃધ્ધિ અટકી જાય છે અને તે નબળો બની જાય છે. તેથી ઉત્પાદન પર માઠી અસર થાય છે. મોલોના શરીરમાંથી મધ જેવો ચીકણો રસ ઝરતો હોય છે જેના ઉપર સમય જતાં કાળી ફુગનો ઉપદ્દવ થાય છે. જેના કારણે પ્રકાશ સંશ્લેષણ અવરોધાય છે. આખો છોડ દેખાવે કાળો લાગે છે. આ જીવાત મોટે ભાગે "કોકડવા" અથવા "પંચરંગિયો" રોગ ફેલાવે છે.

    નિયંત્રણ :
     સ્ટીકી ટ્રેપ ગોઠવી જીવાતનો ઉપદ્દવની માત્રા ઘટાડી શકાય છે.
     લાલ દાળિયા (લેડી બર્ડ બોટલ) ના પુખ્ત અને ઈયળ બંને અવસ્થા જીવનકાળ દરમ્યાન ૫૦૦ થી ૬૦૦ મોલોનું ભક્ષણ કરે છે. જ્યારે લીલી ફદડી (ક્રાયસોપા) ની ઈયળ અવસ્થા ૨૦૦ થી ૨૫૦ મોલોનું ભક્ષણ કરે છે.
     સવારે અથવા સાંજના સમયે અમૃતકમલ ની મુલ રક્ષક (૨)નો છંટકાવ કરવો.
     ૧૫ લીટર પાણી સાથે ૫૦ થી ૧૦૦ ગ્રામ લાલ તીખુ મરચું મિશ્રણ કરી સવાર આથવા સાંજ ના સમયે છંટકાવ કરવો.

  •  ૨. ફૂલ કોરીખાનાર ઈયળ
    આ પાકમાં ફૂલ કોરી ખાનાર ઈયળના ઉપદ્રવને અટકાવવા માટે અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા.લિ. ની પ્રોડક્ટ મુલ રક્ષક-૩ નંબર ૭૦ મિ.લિ./૧૫ લિટર પાણી સાથે મિશ્ર કરી સ્પ્રે કરવો. બીજા છંટકાવ ૧૦ થી ૧૫ દિવસ પછી જરૂરથી કરવો જેથી તેના જીવનચક્ર પર માઠી અસર થશે.

call now Amrutkamal
Send Whatsapp Message