amrutkamal logo
contact number amrutkamal agro
એફ-૧૦૪, સ્વાગત ફ્લેમીંગો કોમ્પલેક્ષ, સરગાસણ ચોકડી પાસે,
સરગાસણ, તા-જી-ગાંધીનગર, ગુજરાત- ૩૮૨૪૨૧,
ફોન નં- ૬૩૫૬૧૦૦૦૩૮, ઈમેલ- amrutkamal@gmail.com
જય જવાન...    જય કિસાન...    જય વિજ્ઞાન...  

bor vavetar Amrutkamal  બોરના વાવેતર અને રોગો વિશે માહિતી

bor vavetar Amrutkamal બોર : વાવેતર વિશે માહિતી
  • ખેતી વ્યવસ્થા : જમીન અને જમીનની તૈયારી :
    Kheti Amrutkamal સામાન્ય રીતે બોરડી બધાં જ પ્રકારની જમીનમાં ઉચેરી શકાય છે. આમ, છતાં રેતાળ, ગોરાળુ અને સારા નિતારવાળી જમીન વધુ માફક આવે છે. જમીનની અમ્લતા આંક ૭.૦ થી ૭.૫ હોય તેવી જમીન બોરડીને વધુ માફક આવે છે. બોરડી સાધારણ ક્ષારવાળી જમીનમાં પણ થઇ શકે છે. પરંતુ ભારે ચીકણી અને કાળી જમીન ઝાડના વિકાસ માટે ઓછી અનુકૂળ આવે છે.

    આબોહવા :
    બોરડીને સુકું, ઉનાળામાં ગરમ અને શિયાળામાં ઠંડું હવામાન વધુ અનુકૂળ છે. બોરડીને દરિયાઇ સપાટીથી આશરે ૧૦૦૦ મીટર સુધી પણ ઉછેરી શકાય છે. ફૂલ અને ફળ ધારણ અવસ્થાએ હવામાનમાં ભેજ હાનિકારક છે. ઉનાળામાં ઝાડ, પાન ખેરવી નાંખી આરામ અવસ્થામાં જાય છે. આથી ઉનાળામાં સખત ગરમી સાથે ટક્કર ઝીલી શકે છે અને પાણીની ખેંચ સહન કરી શકે છે. જ્યારે શિયાળામાં ઠરાવ બિંદુથી નીચે તાપમાન જાય તો ફળ અને કુમળી ડાળીને નુકશાન થાય છે. ગુજરાતમાં મુખ્યત્વે સાબરકાંઠા, મહેસાણા, ભાવનગર અને વડોદરા જીલ્લામાં બોરનું વાવેતર બહોળા પ્રમાણમાં થાય છે. જ્યારે ડાંગ અને વલસાડ જીલ્લામાં પણ છુટું છવાયેલું વાવેતર થયેલ છે.

    બીજ દર અને વાવણીનું અંતર :
    ૬ મીટર X ૬ મીટરના અંતર માટે હેકટરમાં છોડની સંખ્યા-૨૯૯
    ૭.૫ મીટર X ૭.૫ મીટરના અંતર માટે હેકટરમાં છોડની સંખ્યા-૧૦૮ છોડ

    વાવેતર :
    ( ૧) બીજની ખેતરમાં નિયમ સ્થળે વાવણી પદ્ધતિઃ
    સામાન્ય રીતે તૈયાર કરેલ જમીનમાં બિનપિયત પાક માટે ૬ મીટર X ૬ મીટરના અંતરે જ્યારે બિન પિયત બોરડી માટે ૮ મીટર X ૮ મીટરના અંતરે ખાડા ખોદી રોપવી જ્યારે ઉતર ગુજરાતનાં વિસ્તારમાં બોરની "ઉમરાન" જાતની ૮મીટર X ૩મીટરએ રોપણી કરવી. ઉનાળામાં ૬૦ સે.મી. X ૬૦ સે.મી. . X ૬૦ સે.મી.ના માપના ખાડા કરી પંદર દિવસ તપવાં દેવા. ત્યારબાદ દરેક ખાડા દીઠ ૧૫ થી ૨૦ કિ.ગ્રા. સારૂ કોહવાયેલું છાણિયું ખાતર અથવા અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા. લિ.નું જટાયું ખાતર માટી સાથે મીક્ષ કરી ખાડા પુરી દેવાં. ચોમાસુ બેસે એટલે ખાડા દીઠ ૨ થી ૩ બીજ ૧.૫ થી ૨.૦ સે.મી. ઉંડા વાવવા. બીજમાંથી મૂલકાંડ જ વધવા દેવું આ છોડને માર્ચ માસમાં જમીનથી ૪ થી ૬ સં.મી. ઉંચાઇ રાખી કાપી નાંખવા. ત્યારબાદ મૂલકાંડમાંથી જુસ્સાદાર પીલાની નવી ફુટ નીકળશે. આ ફુટ ઉપર મે-જુન મહીનામાં સારી જાતની બોરડીની આંખ કલમ કરવી જોઇએ.

    રોપણીઃ
    અગાઉ બીજની ખેતરમાં નિયત સ્થળે સીધી વાવણી પદ્ધતિમાં જણાવ્યા મુજબ તૈયાર કરેલ ખાડાઓમાં નર્સરીમાં તૈયાર કરાયેલ દેશી રોપ અથવા કલમી રોપ જુલાઇ ઓગ|્ટ માસમાં ઝરમર વરસાદમાં રોપવાં.

    (૨) નર્સરીના મૂલકાંડ માટે રોપઉછેરઃ
    આ પદ્ધતિમાં રોપ ઉછેર માટે ૩૦૦ ગેજની ૨૫ સે.મી. X ૧૦ સે.મી. માપની પોલિથિલીન થેલીમાં ૧:૧:૧ના પ્રમાણમાં છાણિયું ખાતર માટી અને રેતીનું મિશ્રણ કરી બોરડીના બે બીજ ફેબ્રુઆરી અથવા માર્ચ માસમાં વાવવા. પોલિથિલીન થેલીના નીચલા ફરતે ભાગે ૫ થી ૬ કાણાં પાડવા. ચોમાસા સુધીમાં રોપ ખેતરમાં રોપવા લાયક થઇ જશે. આથી ચોમાસામાં નિયત અંતરે ખેતરમાં રોપવા. દેશી રોપને માર્ચ મહીનામાં જમીનથી ૪ થી ૬ સે.મી. રાખી કાપી નાંખવા અને નવી ફુટ ઉપર મે-જુન મહિનામાં આઁખ કલમ કરવી અથવા તો નર્સરીમાં પણ રોપ પર મે મહીનામાં કલમ કરી, કલમી રોપને ચોમાસામાં ખેતરમાં નિયત અંતરે રોપી શકાય છે.

    ઉપરોપ આંખની પસંદગીઃ
    સારી જાતની બોરડીના ઝાડમાંથી એપ્રિલ માસમાં છાંટણી કર્યા પછી નવી ફુટેલી એક થી દોઢ માસની ડાળીઓ પસંદ કરવીકરવી. આ ડાળીના પાનની કક્ષમાં ભરાવદાર અને ફુલેલી આંખ હોય તેવી આંખ કલમ કરવા માટે પસંદ કરવી જોઇએ.

    કલિકારોપણની પદ્ધતિઓઃ
    ૧.ઢાલાકાર કલિકારોપણ પદ્ધતિઃ
    બોરમાં ઢાલાકાર કલિકારોપણ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કલમ કરવા માટે થાય છે. આ પદ્ધતિમાં કલમ કરવાની હોય તે જાતની ડાળી (ઉપરોપ) પરથી આંખ ઢાલાકારમાં કાઢવામાં આવતી હોવાથી તેને ઢાલાકાર કલમ કહેવામાં આવે છે.
    (૧) પોલિથિલીનની કોથળીઓમાં અથવા ખેતરમાં જ્યાં બોર ઉછેરવાના હોય તે સ્થળે ફેબ્રુઆરી માર્ચ માસમાં દેશી બોરના ઠળિયા વાવીને મૂલકાંડ ઉછેરવા.
    (૨) કલમ જેની કરવાની હોય તે જાતની બોરડી પર મે જુન માસમાં ૧ થી ૨ માસની ઉંમરની સુષુપ્ત (ફુટ્યા વગરની) આંખવાળી રસદાર ડાળી પસંદ કરવી. આ ડાળી પર લગભગ ૨ સે.મી. પર્ણદંડ રાખીને પાન દુર કરવા. ત્યારબાદ આંખ કાઢવા માટે ધારદાર ચપ્પુ વડે લગભગ ૨ સે.મી.ના ૨ અર્ધ ગોળાકાર કાપ ( બંને કાપના ઉપર નીચેના છેડા ભેગા થાય તે રીતે) આંખ બંને બાજુએ મુકીને છાલ સહીતની આંખ કાઢવી.
    (૩) દેશી બોરના મૂલકાંડ પેન્સિલ જેટલી જાડાઇના થાય ત્યારે તેમની પર બોરની સુધારેલ જાતની આંખ ચઢાવવા માટે મૂલકાંડ પર જમીનથી ૨૦ થી ૩૦ સે.મી.ની ઉંચાઇએ બે આંખ વચ્ચેના ભાગમાં ૨ થી ૩ સે.મી. લંબાઇનો ઉભો કાપ મુકવો. ત્યારબાદ મૂલકાંડને વચ્ચેના ભાગેથી સહેજ વાળીને છાલ ખુલ્લી કરી કાઢેલ આંખ (આંખ ઉપરની તરફ રહે તે મુજબ) તેમાં બેસાડવી. આંખ બેસાડવા માટે મૂલકાંડ ઉપર મુકેલ ઉભા કાપના ઉપરના ભાગે નાનો આડો કાપા મુકી એટલે કે અંગ્રેજીમાં 'T' આકારનો કાપ બનાવવાથી તેમાં આંખ બેસાડવામાં સરળતા રહે છે.
    (૪) આંખ બેસાડ્યા બાદ આંખ પર બંધન આવે તે મુજબ બેસાડેલ આંખની ફરતે પોલિથિલીન ની પટ્ટી બાંધવી.
    (૫) બેસાડેલી આંખ ૨ થી ૩ અઠવાડિયામાં ફુટશે. મુલકાંડ પર થતી ફુટ વખતોવખત કાઢી નાંખવી.
    (૬) ખેતરમાં સીધે સીધા ઠળિયા વાવીને દેશી રોપા ઉછેરીને તેમના થડની જાડાઇ પેન્સિલ જેટલી થાય ત્યારે તેમના પર સુધારેલી જાતની આંખ આ પદ્ધતિથી ચઢાવવી.

    ૨. ભૂગળી કલિકારોપણ પદ્ધતિઃ
    આ પદ્ધતિમાં મૂલકાંડના પીલાની અને ઉપરોક્ત ડાળીની જાડાઇ સરખી હોવી જોઇએ. ઉપરોપ ડાળીમાં આંખની આજુબાજુ ૨.૫ સે.મી. જેટલી છાલ રહેવા દઇ ભૂંગળી ઉતારો. ભૂંગળી પાતળા ભાગ તરફથી કાઢો. પીલાને જમીનથી આશરે ૧૫ સે.મી. ઉંચાઇએથી કાપી તેની ઉપરના ભાગમાંથી ભૂંગળીના માપ જેટલી જ છાલ ઉતારો. ત્યારબાદ ખુલ્લાં થયેલાં કાષ્ટ ઉપર ઉપરોપની ભૂંગળી બરાબર બેસી જાય ત્યાં સુધી પહેરાવો. ભૂંગળીના નીચેના ભાગે અને પીલાની વચ્ચે જગ્યા બિલકુલ રહેવી જોઇએ નહી. આ પદ્ધતિમાં પ્લાસ્ટીકની પટ્ટી બાંધવાની જરૂરિયાત રહેતી નથી.

    ધ્યાનમાં રાખવાના મુદા:
    (૧) ઉપરોપણ કલિકા બાંધતી વખતે આંખ ખુલ્લી રહેવી જોઇએ.
    (૨) કલમ ચઢાવ્યા બાદ આશરે ૨૦ દિવસ પછી આંખ ફુટી નીકળશે અને ફુટેલી કલમી ડાળી સીધી વૃધ્ધિ કરે તેની કાળજી લેવી.
    (૩) મૂલકાંડ ઉપર નીકળતા પીલા દુર કરવા.
    (૪) આશરે ૬૦ થી ૭૫ સે.મી. સુધી થડ ડાળી વિનાનું રાખવું.

    સંવર્ધન:
    બોરડીના સંવર્ધન માટે દેશી બોરડીના મૂલકાંડ ઉપર જે તે પસંદગીની જાતની આંખ કલમ કરવામાં આવે છે.

    રોપ ઉછેરઃ
    સામાન્ય રીતે મૂલકાંડ માટે ઝિઝિફસ રોટુન્ડિફોલીયા જાત પસંદ કરવી અથવા રાંદેરી કે સુકવણી બોરના ઠળિય ા પણ વાપરી શકાય છે.
    બોરડીના રોપ ઉછેર માટે પ્રથમ તો ઉપરોક્ત જાતના પાકા ફળોમાંથી ઠળિયા કાઢી ૧૭ થી ૧૮ ટકા મીઠાના દ્ધાવણમાં બોળવા. ત્યારબાદ જે ઠળિયા દ્ધાવણમાં તળિયે બેસી જાય તેવા ઠળિયા રોપ ઉછેર માટે પસંદ કરવા. આ ઠળિયાને કાળજીપુર્વક તોડી તેમાંથી મીજ કાઢી વાવેતર કરવું. આવું કરવાથી ઉગાવો સારો અને ઝડપી મળે છે. બોરડીના રોપઉછેર બીજની ખેતરમાં નિયમ સ્થળે સીધી વાવણી કરીને અને નર્સરીમાં મૂલકાંડ ઉછેરીને એમ બે રીતે કરી શકાય છે.

    પ્રથમ પદ્ધતિમાં રોપના મૂળ નીચેના તળ સુધી ઉંડે જાય છે અને ખુબ ઉંડેથી પણ જરૂરી ભેજ ખેંચી ઝાડ પ્રતિકૂળ હવામાનમાં પોતાનું અસ્તિત્વ ટકાવી શકે છે. આથી સૂકા અને અર્ધસૂકા વિસ્તારમાં પડતર કે ખરાબાની જમીનમાં અથવા બિન પિયત બોરડીની ખેતી માટે આ રીત વધુ અનુકૂળ છે.

    ખાતર વ્યવસ્થાઃ
    બિનપિયત બોરડીમાં જુન જુલાઇ માસમાં સારો વરસાદ થયા બાદ ઝાડને ફરતે ૩૦ થી ૬૦ સે.મી. દૂર રીંગ કરી તેમાં બધુ છાણિયું ખાતર અને અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા. લિ., ગાંધીનગરનું જટાયું પાયાનું ખાતર આપી રીંગ પુરી દેવી.

    પિયત વ્યવસ્થા :
    સામાન્ય પિયત પદ્ધતિઃ
    બોરડી ઉછેરી ગયા પછી તેને ખૂબ જ ઓછા પાણીની જરૂરિયાત છે. તેની બિનપિયત ખેતી પણ થઇ શકે છે. ઉત્તર પશ્રિમ વિસ્તારની વરસાદ આધારિત બોરની (ગોલા જાત) ખેતી માટે ઝાડથી ૫૦ સે.મી. થી ૬૦ સે.મી.ના અંતરે ઢાળની વિરૂધ્ધ દિશામાં ૬૦ સે.મી.ની ઉંચાઇવાળા નીક વગરના પાળા કરવા ભલામણ છે. પિયતની સગવડ હોય તો વધુ ઉત્પાદન મેળવી શકાય છે. ઉત્તર ગુજરાતના વિસ્તારમાં બોરડીને સામાન્ય રીતે ઓકટોબર થી જાન્યુઆરી /ફેબ્રુઆરી દરમ્યાન ૪ થી ૬ પૃષ્ઠ પિયત આપવા.

    ટપક પિયત પદ્ધતિઃ
    ટપક પિયત પદ્ધતિથી ઝાડ દીઠ ૬૦ થી ૭૦ લિટર પાણી એકાંતરા દિવસે આપવું. આથી ફળ ઉત્પાદન વધુ મળે છે અને પાણીની બચત (૧૭ %) પણ થાય છે.

    નિંદામણ નિયંત્રણ:
    સામાન્ય રીતે ઉનાળામાં બોરડીની છાંટણી કર્યા બાદ ખેતરમાંથી સૂકી ડાળી, ઝાંખરા અને નીચે પડેલાં સૂકાં બોર વીણી, વાડી સ્વચ્છ કર્યા બાદ, દાંતી મારવી, જેથી જમીનમાં રહેલાં કોશેટાનો નાશ થાય છે. ચોમાસા દરમ્યાન નિંદામણનાં નિયંત્રણ માટે જરૂર મુજબ એક થી બે વાર દાંતીથી ખેડ કરવી. જેથી જમીનમાં ભેજ જળવાઇ રહે. બોરડીની આજુબાજુ ખામણાંમાં બે થી ત્રણ વાર ગોડ મારી ખામણાને નીંદણ મુક્ત રાખવા.

    આંતરપાક :
    ખેતરમાં રોપ /કલમની રોપણી કર્યા પછી શરૂઆતના ત્રણ વર્ષ સુધી ટુંકા ગાળાના શાકભાજી અને કઠોળ વર્ગના પાકોનું વાવેતર ખરીફ ઋતુ દરમ્યાન કરી શકાય. ઉત્તર ગુજરાત વિસ્તારની હલકી પોતવાળી જમીનમાં બોરડી સાથે મગ અથવા ઘાસચારા, જુવાર આંતર પાક તરીકે લેવાની ભલામણ છે. જ્યારે ઉત્તર સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં બોર 'ગોલા' સાથે મગફળી અથવા મગ વાવવા ભલામણ છે.

    કેળવણી અને છાંટણીઃ
    ખેતરમાં કલમ રોપ્યા પછી શરૂઆતથી કેળવણી એ ખૂબ જ અગત્યનું કાર્ય છે. કલમી ડાળીને ટેકો આપવો જેથી તે સીધી વૃધ્ધિ કરે. ઝાડનો આકાર સપ્રમાણ રહે તે માટે પ્રથમ વર્ષથી જ કલમી રોપનું થડ જમીનથી ૬૦ થી ૭૫ સે.મી. સુધી ડાળી સિવાયનું રાખવું. ત્યારબાદ ત્રણ થી ચાર ડાળીઓ મુખ્ય ડાળીઓ તરીકે દરેક દિશામાં વિકસવા દેવી. બીજા વર્ષ પ્રાથમિક ડાળીને ૪ થી ૫ દ્ધિતિય પ્રશાખા સુધીનો ભાગ રાખી છાંટણી કરવી. ત્રીજા વર્ષે ફરીથી દ્ધિતીય ડાળીને ૩ થી ૪ તૃતિય પ્રશાખા સુધીનો ભાગ રાખી છાંટણી કરવી. આમ, ત્રણ વર્ષ સુધીમાં ઝાડ યોગ્ય આકાર અને બંધારણ ધારણ કરી શકે છે.
    બોરડીમાં દર વર્ષે નવી ફુટના પાનની કક્ષમાં જ આવેલ ફૂલમાં બોર બેસે છે. આથી બોરડીના ઝાડને દર વર્ષે છાંટણી કરી વધુમાં વધુ નવી ફુટ મેળવવામાં આવે છે. જેથી ફળ ધારણ વધુ મેળવી સારુ ઉત્પાદન લઇ શકાય છે. બોરમાં છાંટણી સામાન્ય રીતે એપ્રિલના બીજા પખવાડિયાથી મેના પ્રથમ પખવાડિયા સુધીમાં કરી શકાય છે. પરંતુ મે મહિનાનું પ્રથમ પખવાડિયું છાંટણી માટે વધુ અનુકૂળ છે. ઉત્તર ગુજરાતના કૃષિ હવામાન વિસ્તારમાં બિનપિયત 'ગોલા' જાતની બોરડીમાં છાંટણી ચાલુ વર્ષની વૃધ્ધિ ની ડાળીમાં ચાર દ્ધિતીય શાખા સુધીનો ભાગ રાખી છાંટણી કરવી. સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ખેડુતોને બોરની જાત 'ઉમરાન'માં ૧૬ મેની આસપાસ ૬૦ સે.મી.ની લંબાઇની ડાળી રાખી છાંટણી કરવા ભલામણ છે. છાંટણી ધારદાર કોયતા દ્ધારા ઓછા ઘા ઝીંકીને ડાળી ફાટી નહીં જાય એવીરાતે અલગ કરવી જોઇએ.
    છાંટણી કર્યા બાદ ખેતરમાંથી સુકી ડાળી અને રોગજીવાતની અસરવાળા બોરના અવશેષો એકઠા કરી બાળી નાંખવા. ત્યારબાદ ખેતરને ખેડી નાંખવું. નવી ફુટ નીકળવાની સમયે ચીકટનો ઉપદ્ધવ ઘણો જોવા મળે છે. આથી ઝાડના થડની ફરતે અને જમીનમાં અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા.લિ.,ગાંધીનગરનું મૂલ રક્ષક-૨ નંબરનો સ્પ્રે કરવો. મુખ્ય થડ પરથી ડાળીઓ દુર કરવી. એકબીજાને ભેદતી ડાળીઓ દુર કરવી.

    આચ્છાદાનઃ
    ઉતર ગુજરાતમાં બિનપિયત બોરડીમાં વધુ ઉત્પાદન વધુ ચોખ્ખો નફો મેળવવા માટે બોરની 'ઉમરાન' જાતમાં ચાર વર્ષની ઉંમરના ઝાડ થયા પછી તરત જ ઓકટોબર માસમાં દર વર્ષ જમીનમાં ભેજની જાળવણી માટે કાળી પોલિથીલીન શીટ પાથરવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે. જો ખેડુતોની આર્થિક સ્થિતિ નબળી હોય તો પોલીથીલીન શીટના બદલે દિવેલની ફોતરીનો ઉપયોગ કરવાની ભલામણ છે. દક્ષિણ ગુજરાત ભારે દરિયાવાળા કાંઠાની ક્ષારવાળી જમીનમાં બોર 'ગોલ' જાતમાં ૧૦૦ માઇક્રોન કાળી પોલિથીલીન શીટ ચોમાસા પછી પાથરવાની ભલામણ છે.

    ફળ વિકાસ અને પરિપકવતાઃ
    બોરડીમાં ઓગષ્ટ-સપ્ટેમ્બર માસમાં પ્રશાખામાં પાનની કક્ષામાં ફુલો ઝુમખામાં આવે છે. ત્યારબાદ ફળ ધારણ થયા પછી ફળની પરિપકવતા સુધી તેનો વિકાસ થાય છે. ત્યારબાદ ફળ ધારણ થયા પછી ફળની પરિપકવતા સુધી તેનો વિકાસ થાય છે. ફળની પરિપકવતા બોરની જાત અને હવામાન પર આધાર રાખે છે. વહેલી પાકતી જાતો જેવી કે 'ગોલા'અને 'સેબ'માં ફળ ધારણ થયા પછી ૪ થી ૪.૫ મહિને જયારે મોડી પાકતી જાતો જેવી કે 'ઉમરાન', 'ખારેક', 'અજમેરી' અને 'મુડીયા' આશરે ૫ થી ૫.૫ મહિને પરિપકવ થાય છે. ઉત્તર ગુજરાતમાં ગોલા'અને 'સેબ' જાતના બોરની પ્રથમ વિણી ડિસેમ્બરના છેલ્લાં અઠવાડિયાથી થાય છે. જયારે 'ઉમરાન', 'ખારેક', 'અજમેરી' અને 'મુડીયા' જાતોમાં જાન્યુઆરીના બીજા અઠવાડિયાથી પરિપકવ થાય છે.

    કાપણીઃ
    સામાન્ય રીતે બોર લીલામાંથી પીળો રંગ ધારણ કરે ત્યારે ફળ ઉતારવામાં આવે છે. જે ફળનો રંગ લીલામાંથી પીળો ૫૦ ટકા થાય અથવા વધારે થાય તેવા ફળ વિણવામાં આવે છે. પરિપકવ બોરને હાથ અથવા આંકડીની મદદથી વિણવા જોઇએ. ઋતુ દરમ્યાન વિવિધ જાત પ્રમાણે કુલ ૧૨ થી ૧૮ વિણી થાય છે.

    ઉત્પાદન :
    સારી માવજતથી ખેતી કરવામાં આવે તો પુખ્ત વયની પિયત બોરડીમાંથી આશરે ૧૫૦ કિ.ગ્રા. જયારે બિનપિયત બોરડીમાંથી આશરે ૮૦ થી ૧૦૦ કિ.ગ્રા. ઉત્પાદન ઝાડદીઠ મેળવી શકાય છે. ફળ સંશોધન કેન્દ્ર, ગુજરાત કૃષિ યુર્નીવસિટી, દહેગામ ખાતે સને ૧૯૯૧-૯૨માં બિનપિયત બોરડીની મુંડીયા જાતના એક ઝાડમાં ૧૭૬ કિ.ગ્રા. ઉત્પાદન નોંધાયુ હતું.

    અગત્યના પ્રશ્નો અને ઉપાયો :
    ૧. ફળનું ખરણ ઃ
    બોરડીમાં ફળ બંધાય પછી ફળનું ખરણ ઘણું જોવા મળે છે. ફળ બંધાય પછી ઓકટોબરના અંત સુધીમાં ફળનું ખરણ થાય છે. સામાન્ય રીતે વટાણા ફલનું કદ હોય ત્યારે વધુ ખરણ થાય છે.

    ઉપાયઃ
    ૧. ફુલ ખીલવાના સમયે અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા.લિ. ની ફાલ વૃધ્ધિ આપવી.
    ૨. ભલામણ મુજબ ખાતરનો જથ્થો આપવો.
    ૩. ભૂકી છારાના રોગનું નિયંત્રણ કરવું.

    ૨. ચમેલીઃ
    ચમેલી અને મોટા બોર એક જ ઝાડ પર આવે છે. પરંતુ જે બોર કદમાં નાના અને આકારમાં ગોળ હોય છે. તેને ચમેલી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ઉપાયઃ બોરડીમાં છાંટણી વહેલી કરવી નહી. સામાન્ય રીતે મહિનાના પ્રથમ અઠવાડિયામાં જો છાંટણી કરવામાં આવે તો ફૂલ પુષ્કળ આવવાની સાથે ફળ ધારણ એક સાથે થાય છે અને ફળ સરખાં કદના બનશે. આમ, ચમેલીનું પ્રમાણ ઘટાડી શકાશે.
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal બોર : રોગો અને તેની ઓળખ

૧. ભુકીછારોactivites Amrutkamal
  •  રોગનાં લક્ષણો :-
    આ રોગ ભેજવાળા અથવા વાદળછાયા વાતાવરણમાં વધુ જોવા મળે છે. આ રોગ બોર વવાતા લગભગ બધા જ વિસ્તારમાં જોવા મળે છે. ફૂગ થી થતો આ રોગ ફૂલ આવવાની શરૂઆત થાય ત્યારથી જોવા મળે છે. કુમળા પાન, મોરની દાંડી, અને નાના બોર ઉપર આછા સફેદ કે રાખોડી રંગની છારી જોવા મળે છે. આ રોગના લીધે મોર અને નાના બોર ખરી પડે છે. મોટા બોરની ગુણવત્તા ઘટે છે. રોગનો ફેલાવો પવન દ્ધારા થાય છે. આ રોગની ફૂગને ઠંડુ અને સુકું હવામાન વધારે અનુકૂળ આવે છે.

     નિયંત્રણઃ:-
     રોગની શરૂઆત થાય કે તરત જ અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા. લિ. નું ૨૫ ગ્રામ મૂલ રક્ષક-૧ નંબર ૧૦ લિટર પાણી સાથે ઝાડ પર છંટકાવ કરવો.
     પાણીની અછતવાળા વિસ્તારમાં ગંધકની ભૂકી હેકટરે ૨૫ કિ.ગ્રા. પ્રમાણે રાખ સાથે ભેળવીને સવારના સમયે ઝાકળ હોય ત્યારે રોગની શરૂઆત જણાય કે તરત જ છાંટવી.



    ૨. સુકારોઃ વીલ્ટactivites Amrutkamal

     રોગનાં લક્ષણો :-
    સામાન્ય રીતે ડીસેમ્બર-જાન્યુઆરી માસમાં આખુંય ઝાડ નબળું પડી જાય છે. પાન પીળા થઇ ખરી જાય છે. બોર અપરિપકવ અવસ્થામાં પીળા થઇ જાય છે.

     નિયંત્રણઃ:-
     અસરગ્રસ્ત ઝાડના થડ ફરતેથી ૩૦ સે.મી. દૂર માટી ખોદી ગોળ કરી તેમાં એગ્રો પ્રા. લિ. નું ૨૫ ગ્રામ મૂલ રક્ષક-૧ નંબર ૧૦ લિટર પાણીમાં ઓગાળી દ્ધાવણ રેડવું ત્યારબાદ હળવુમ પિયત આપવું.
     સુકી ડાળીઓ કાપીને નાશ કરવો.



call now Amrutkamal
bor vavetar Amrutkamal  બોર: જીવાતો વિશે માહિતી
activites Amrutkamal ઉધઇ
udhai ber fruit
  •  ઓળખ ચિન્હ :- ઉધઇ પીળાશ પડતા સફેદ રંગનું, ચાવીને ખાનાર મુખાંગવાળું અને અપૂર્ણ કાયાતરણ વાળુ કીટક છે.
    જમીનની અદંર અથવા ઉપર રાફડા બનાવી રહેતી આ જીવાત બહુરૂપી એટલે કે રાજા,રાણી,મજુર,અને રક્ષાકના રૂપમાં હોય છે.પુખ્ત કિટક પારદર્શક પાંખોવાળા તથા શરીરવાળા બદામી રંગના હોય છે.

  •  નુકસાનનાં પ્રકાર:- પાકના થડ,ડાળી,છાલ, વિગેરે કોરીને નુકશાન કરે છે. રાફડામાં રહેતી તેની મજુર જાતિ પાકના મુળ તેમજ જમીનના સંપર્કમાં આવેલ થડનો ભાગ કાપી ખાય છે તેના લીધે છોડ પીળા પડી ચીમળાઇને સૂકાઇ જાય છે. અને છોડ સહેલાઇથી ખેંચાઇ આવે છે. ઉપદ્રવ ટાલામાં જોવા મળે છે. પાકને પાણીની જેમ ખેંચ વર્તાયતેમ તેનો ઉપદ્રવ વધારે જોવા મળે છે.ઉપદ્રવ રેતાળ તથા ગોરાડું જમીનમાં વધુ પ્રમાણમાં હોય છે. ઉપરાંત મકાનનાં બારણાં, રાચરચીલું વિગેરેને નુકશાન કરે છે.

  •  જીવાત પર નિયંત્રણ :- મૂલ રક્ષક (૩) નો સ્પ્રે કરવો.
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal બોરની ફળમાખી
fruit fly bar
  •  ઓળખ ચિન્હ :- ફળમાખીની ઘણી જાતો પૈકી આ જાત બોરમાં વધુ નુકશાન કરે છે. માદા ફળમાખી નર કરતા નાની હોય છે. તેની ઇયળ સફેદ રંગની, પગ વગરની હોય છે. ઇયળ અવસ્થા પુરી થતાં ઇયળ નીચે પડી જમીનમાં કોશેટા બનાવે છે.

  •  નુકસાનનાં પ્રકાર:- બોરમાં ઇંડા મુકવા માટે કરેલ ડંખને લીધે ફળનો આકાર બેડોળ થઇ જાય છે. આ ડંખના કાણાંમાંથી જીવાણુંઓને ફળમાં દાખલ થવાની અનુકૂળતા રહે છે. ઇંડામાંથી નીકળતી ઇયળ ફળની અંદર સર્વે દિશામાં નાળા બનાવી ગર્ભ ખાવાનું શરૂ કરે છે. જેને લીધે ફળની અંદર ઠળિયાની આસ પાસ ખવાઇ ગયેલું હોય છે. ફળનો આકાર પણ બદલાઇ જાય છે. ઉપદ્ધવિત ફળો પીળા પડી જમીન પર ખરી પડે છે અને ફળમાં ફુગ અને બેકટેરીયામાંખી કોહવારો થાય છે. જેથી અણગમતી વાસ આવે છે. આવી વાસ ફળમાખીઓને આર્કષે છે અને ઉપદ્ધવમાં વધારો થાય છે. બોરમાં ફલ મગના દાણા કદનું હોય ત્યારથી પરિપકવતા અવસ્થા સુધીમાં ફળમાખીનો ઉપદ્ધવ જોવા મળે છે. ફેબ્રુઆરી માર્ચ માસમાં આ જીવાતનો ઉપદ્ધવ વધુ જોવા મળે છે.

  •  જીવાત પર નિયંત્રણ :- મૂલ રક્ષક (૩) નો સ્પ્રે કરવો.
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal ફળ કોરી ખાનાર ઇયળઃ ફ્રુટ બોરર
fruit-borer
  •  ઓળખ ચિન્હ :- આ જીવાત બોર ઉપરાંત જાંબુ અને ઓલિવને પણ નુકશાન કરે છે. ઇંડામાંથી નીકળેલ ઇયળ ફળની અંદરનો ગર્ભ ખાય છે. શરૂઆતની નાની ઇયળ આછા પીળા રંગની હોય છે. જે પાછળથી આછા ગુલાબી અથવા તો લાલ રંગની બને છે. તેનો કોશેટો ફળની અંદર જ બનાવે છે.

  •  ફળમાખી અને ફળ કોરી ખાનાર ઇયળનું સંકલિત નિયંત્રણઃ-
     બગીચાની સ્વચ્છતા જાળવવી અને અસરગ્રસ્ત બોર એકઠાં કરી જમીનમાં દાટી દેવાં.
     અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા, લિ. ના મૂલ રક્ષક-૩ નંબરનો સ્પ્રે આપવો.
     દક્ષિણ ગુજરાતમાં બોરના ફળને કોરી ખાનાર કીટકોના નિયંત્રણ માટે નીમઅર્ક ૦.૧ ટકા બે વખત છંટકાવ કરવો. પ્રથમ છંટકાવ વટાણા જેવડા ફળ થાય ત્યારે અને બીજો છંટકાવ ત્યારબાદ પંદર દિવસે કરવો.
     નર ફળ માખીને આર્કષવા માટે વાડીમાં સામુહિક રીતે ૬ થી ૭ પ્રતિ હેકટર પ્રમાણે ૧ લિટર પાણીમાં ૫૦૦ગ્રામ તુલસીનો રસ ભેળવી છંટકાવ કરવાથી સારુ નિયંત્રણ મળે છે.

call now Amrutkamal
activites Amrutkamal થડ અને છાલ કોરી ખાનાર ઇયળઃ બાર્ક ઇટીંગ કેટર પીલર
fruit-borer
  •  ઓળખ ચિન્હ :- પુખ્ત ઇયળ ઝાંખા બદામી રંગની, કાળા માથાવાળી હોય છે. ફુદું નાનુ, આછા બદામી રંગનું અને ભૂખરા રંગની પાંખોમાં વાંકી ચૂકી લીટીઓવાળું હોય છે.

  •  નુકશાનઃ - ઇયળ થડ અને છાલમાં કાણાં પાડી અંદરનો ગર્ભ કોરી ખાય છે. ઇયળો દિવસ દરમ્યાન કાણાંમાં ભરાઇ રહે છે અને રાત્રિ દરમ્યાન લીલી છાલ તેમ જ ફળને કોરી ખાય છે. નકશાનવાળા ભાગ પર ઝાળા અને હગાર સ્પષ્ટ દેખાય છે. ડાળીના સાંધામાં નુકશાન કરતી હોવાથી ડાળી પવનથી ભાંગી જઇ સુકાઇ જાય છે.

  •  જીવાત પર નિયંત્રણ :-
     સુકાયેલી ડાળીઓની કાળજીપુર્વક છાંટણી કરવી.  થડ તથા ડાળીઓ પર બનાવેલ ઝાળા દૂર કરવા અને ઇયળે બનાવેલું કાણું શોધી કાઢી તેમાં લોખંડનો સળિયો નાંખી ઇયળને મારી નાંખવી.
     ઇયળે પાડેલા કાણાં સાફ કરી પટ્રોલ કે કેરોસીનવાળું પુમડું દાખલ કરી કાણું ચીકણી માટીથી બંધ કરવું.
     ઇયળે પાડેલા કાણાં સાફ કરી ૧૦લીટર પાણીમાં ૨૫ મિ.લિ. પાકરક્ષાકવચનું મિશ્રણ દાખલ કરી કાણું ચીકણી માટીથી બંધ કરવું.
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal ઘૈણઃ વ્હાઇટ ગ્રબ
fruit-borer
  •  ઓળખ ચિન્હ :- ઘૈણના પુખ્ત કીટક બદામી રંગના હોય છે. પાંખની પહેલી જોડ ઢાલ જેવી મજબુત હોવાના કારણે ઢાલિયાં તરીકે ઓળખાય છે. જયારે બીજી જોડ પાંખો પાતળી અને પારદર્શક હોય છે. પુખ્ત માદા પ્રથમ વરસાદ થતાં સાંજના સમયે જમીનમાંથી બહાર આવી ખેતરનાં શેઢા પરના વૃક્ષ જેવા કે લીમડા, સરગવા, બોરડી, ગોરસ આમલી પરઆખી રાત રહી પાન ખાય છે. આ વખતે નર અને માદા ઢાલિયા સંભોગ કરી વહેલી સવારે પાછા જમીનમાં પેશી જાય છે. માદા ઢાલિયા જુન જુલાઇ માસમાં જમીનની ૧૦ સે.મી. એ સાબુદાણાના આકાર, કદ તથા સફેદ રંગના છુટા છવાયા ૪૫ જેટલાં ઇંડા મૂકે છે. આ ઇંડા ૭ થી ૧૦ દિવસની હોય છે. પ્રથમ અવસ્થામાં કીડા આછા સફેદ રંગના, માથું પીળા રંગનું હોય છે. જે જમીનમાંના સેન્દ્રીય તત્વોને ખાય છે. ત્રીજી અવસ્થામાં ઇયળનો આકાર ઘોડાની નાર જેવો અર્ધગોળાકાર થઇ જાય છે. ઇયળ ૮ થી ૧૦ અઠવાડિયામાં ઇયળ અવસ્થા પુર્ણ કરી સફેદ ક્રીમ કલરનો કોશેટો મે મહિનામાં ધારણ કરે છે. કોશેટા અવસ્થા ૧૩ થી ૧૫ દિવસની હોય છે.

  •  નુકશાનઃ - ઘૈણના પુખ્ત પહેલાં વરસાદ વખતે જમીનમાંથી બહાર આવી સાંજના સમયે બોરના ઝાડના પાન ખાઇ ઝાડને ઝાંખરા જેવા બનાવી દે છે. સફેદ ઘૈણની ઇયળ શરૂઆતમાં પાકના બારીક મૂળ ખાય છે અને ત્યારબાદ મુખ્ય મૂળને ખાઇને નુકશાન કરે છે. ઇયળ મૂળને ખાઇ જતી હોવાથી છોડ ધીમે ધીમે સુકાઇને મરવા લાગે છે. એક છોડની ઇયળ ચાસમાં આગળ વધીને બીજા છોડના મૂળ ખાવાનું શરૂ કરે છે. આ રીતે તેનું નુકશાન ચાસમાં વધતું જાય છે. ખેતરમાં મોટા ખાલા પડે છે અને પાકનો આડેધડ નાશ થાય છે. ઉપદ્ધવિત છોડ સહેલાઇથી ઉખડી જાય છે.

  •  જીવાત પર નિયંત્રણ :-
     પ્રથમ વરસાદ પછી બોરના ઝાડપર આવતાં ઢાલીયાંઓને સાંજના સમયે બોર, બાવળ, બોરડી, સરગવો, લીમડો વગેરે ઝાડ પર પાન ખાતા હોય છે. તેથી ઝાડના ડાળા હલાવી ઢાલિયા વીણી લઇને કેરોસીનવાળા પાણીમાં નાંખી નાશ કરવો.
     ઉનાળામાં ત્રણ ઉંડી ખેડ કરવાથી પણ સફેદ ઘૈણનો ઉપદ્ધવ ઓછો થાય છે.
     પ્રકાશપિંજર અથવા ફેરોમોન ટ્રેપનો ઉપયોગ કરવો.
     ઘૈણના કીટકો રાત્રીના સમયે પ્રકાશ તરફ આર્કષાતા હોવાથી ઉપદ્ધવિત વિસ્તારમાં પ્રકાશ પિંજર ગોઠવી તેમાં આર્કષાતા પુખ્ત ઢાલિયા કીટકોનો નાશ કરવો જોઇએ.
     ખેતરમાં બોરડી, સરગવો કે લીમડાના ઝાડ હોય તો ઝાડ ઉપર અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા. લિ. નું ૨૫ ગ્રામ મૂલ રક્ષક-૨ નંબર ૧૦ લિટર પાણી સાથે ઝાડ પર છંટકાવ કરવો.
     દર કિલોગ્રામ દીઠ બીજને અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા. લિ. નું ૨૫ ગ્રામ મૂલ રક્ષક-૧ નંબરમાં મિશ્ર કરી વાવતા પહેલા ત્રણ કલાકે આપી છાંયડામાં સુકવી પછી બીજનો વાવેતર તરીકે ઉપયોગ કરવો.
     ઉભા પાકમાં ઉપદ્ધવ જણાય તો અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા. લિ. નું ૨૫ ગ્રામ મૂલ રક્ષક-૨ નંબર પિયતના પાણી સાથે ટીપે ટીપે આપવી.
     કૃમિ તથા ફૂગ દ્ધારા ઇયળ અવસ્થા ઉપર પરજીવી કરણ થતું માલુમ પડેલ છે.

call now Amrutkamal
activites Amrutkamal ઘોડિયા ઇયળો
activites Amrutkamal
  •  ઓળખ ચિન્હ :- આ જીવાત આછા રાખોડી રંગની ૫૦ થી ૬૦ મિ.મી.લાંબી હોય છે. ચાલતી વખતે શરીર વચ્ચેનો ભાગ ઉંચો થઇ અર્ધગોળાકાર ઉપર તરફ ઉપસે છે. ફુદી મોટા કદની આગળની પાંખો કાળાશ પડતા રંગની મોટા સફેદ ધાબાવાળી હોય છે.

  •  નુકસાનનાં પ્રકાર:- ઇયળો પાનની નીચે રહી પાનમાં અનિયમિત આકારનાં કાણાં પાડે છે.મોટી ઇયળો પાનની કિનારીએથી ખાવાનું શરૂ કરે છે. પાનની નસો સિવાયના બધો જ લીલો ભાગ ખાઇ જાય છે.શરૂઆતની અવસ્થામાં ઉપદ્રવ થાય તો ફરીથી વાવણી કરવી પડે છે.

  •  જીવાત પર નિયંત્રણ :- મૂલ રક્ષક (૩) નો સ્પ્રે કરવો.
call now Amrutkamal
bataka vavetar Amrutkamal બોર : રોગો સામે રક્ષણ (મૂલ રક્ષક-૩)
bataka vavetar Amrutkamal
  •  વાપરવાની રીત :-
     ૫૦૦ મીલી. મુલ રક્ષક (૨) જરુરીયાત મુજબના પાણીમાં મીશ્રણ કરી એક એકરમાં ચાલી રહે એ રીતે જમીનમાં આપવું. જ્યારે ઉપયોગ કરવાનો હોય તેના ૧૦ મીનીટ પહેલાં પાણીમાં મીશ્રણ કરવું અને ત્યારબાદ ખેતરમાં આપવાનું રહેશે.
     છોડ ઉપર છંટકાવ કરવા માટે ૧૫ લીટર પાણીમાં ૫૦ થી ૮૦ મીલી. મુલ રક્ષક (૨) મીશ્રણ કરી પંપ દ્વારા છોડ ઉપર છંટકાવ કરવો.

  •  ઉપયોગ :-
    આ દવાને ઉપયોગ જમીનની અંદર અને જમીનની બહારની મોટી જીવાતો જેવી કે લશ્કરી ઈયળ, ગુલાબી ઈયળ, કામરીયા વગેરેના નિયંત્રણ માટે ઉપયોગી છે. ખાસ કરીને મોટા પ્રકારની જીવાત/જંતુને મારવા માટે ઉપયોગી છે.
     ચુસીયા પ્રકારની મોટી જીવાતોને મારવા માટે ઉપયોગી છે.
     મીલીબગ નામના ચુસીયાને મારવા માટે ઉપયોગી છે.
     છોડનાં બહરના ભાગે છંટકાવ કરવાથી આ દવાની અસર ૧૦ થી ૧૫ દિવસ રહે છે.
     મોટા કદની જીવાતના નિયંત્રણ માટે ઉપયોગ કરવો

  •  ઉપલબ્ઘ પેકિંગ​ :-
    (૧) ૫૦૦ મીલી, (૨) ૧ લીટર
    bataka vavetar Amrutkamal
call now Amrutkamal
bor vavetar Amrutkamal મળેલ પરિણામ
Field Visit - Organic Farm

----

Field Visit - Organic Farm

---

Field Visit - Organic Farm

----

call now Amrutkamal
Visitor Hit Counter
Send Whatsapp Message