amrutkamal logo
contact number amrutkamal agro
એફ-૧૦૪, સ્વાગત ફ્લેમીંગો કોમ્પલેક્ષ, સરગાસણ ચોકડી પાસે,
સરગાસણ, તા-જી-ગાંધીનગર, ગુજરાત- ૩૮૨૪૨૧,
ફોન નં- ૬૩૫૬૧૦૦૦૩૮, ઈમેલ- amrutkamal@gmail.com
જય જવાન...    જય કિસાન...    જય વિજ્ઞાન...  

magfali vavetar Amrutkamal  કેળના વાવેતર અને રોગો વિશે માહિતી

magfali vavetar Amrutkamal કેળ : વાવેતર વિશે માહિતી
  • સરદાર ટીસ્યુકલ્ચર કેળ :
    આધુનિક ખેતીની ફલશ્રુતિ
     પરિચય
    વર્તમાન પરિસ્થિતિનું વિશ્ર્લેષણ કરતાં એમ લાગે છે કે આજનો ખેડૂત કેળની ઘણી બધી સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહ્યો છે. જેવી કે ઘટતી જતી ઉત્પાદન ક્ષમતા, જીવાણુ ફૂગ તેમજ વિષાણુજન્ય રોગોથી પાકને થતું નુકસાન વગેરે.

    ટીસ્યુકલ્ચર એટલે શું ?
    જીવંત વનસ્પતિના છોડને કોઈપણ ભાગમાંથી એક કોષ કે પેશી લઈ પ્રયોગશાળાના જંતુ રહિત અનુકૂળ વાતાવરણમાં તેના જેવું જ જનીન બંધારણ અને ગુણધર્મો ધરાવતા બીજા છોડ વિકસાવવાની પદ્ધતિને ટીસ્યુકલ્ચર કહે છે.

     ટીસ્યુકલ્ચર દ્વારા વિકસાવેલા છોડના ફાયદાઓ
    tissue culture banana plant ૧.ટીસ્યુકલ્ચરથી વિકસાવેલ છોડ ખેડૂતોને રોગમુક્ત અવસ્થામાં પૂરો પાડવામાં આવે છે કારણ કે તેને નિયંત્રિત જંતુમુક્ત વાતાવરણમાં ઉછેરવામાં આવે છે.
    ૨.ટીસ્યુકલ્ચરના છોડ ઉચ્ચ ગુણવત્તા અને ઉત્પાદન ધરાવતા અને વિવિધ વિસ્તારમાંથી પસંદ કરેલા ખાસમાતૃ છોડમાંથી તૈયાર કરવામાં આવે છે.
    ૩.સાદી ગાઠમાંથી વાવેલી કેળના છોડની સરખામણીએ ટીસ્યુકલ્ચર દ્વારા વિકસાવેલા છોડ વધારે જુસ્સાદાર એક સરખા હોય છે.
    ૪.ટીસ્યુકલ્ચરની કેળના છોડની કાપણી ૧ થી ૨ મહિના વહેલી એટલે કે ૧૨ થી ૧૪ મહિના પછી થઈ શકે છે. જેથી રોકાણનું વળતર વહેલું મળી શકે છે.
    ૫.ટીસ્યુકલ્ચરની કેળનું ઉત્પાદન સામાન્ય કેળ કરતાં સરેરાશ ૧૦-૧૫ ટકા વધારે આવે છે.
    ૬.સ્થાનિક ગાંઠમાંથી વિકસાવેલ છોડ કરતા, ટીસ્યુકલ્ચરથી વિકસાવેલી કેળના છોડ પર બેસતા ફળો કદ અને ગુણવત્તામાં એકસરખા હોય છે અને તેથી તેના બજારભાવ પણ વધુ મળે છે.
    ૭.ટીસ્યુકલ્ચર પદ્ધતિથી તૈયાર કરેલ છોડની વાવણી કરવાથી ખેતરમાં છોડ મરવાનું પ્રમાણ બિલકુલ નહિવત રહે છે. તેથી ખાલા પૂરવાની મહેનત અને મજૂર ખર્ચ નોંધપાત્ર રીતે ઘટે છે.
    જીએસએફસીની અત્યાધુનિક લેબોરેટરીમાં ગુજરાતની મુખ્ય રોબેસ્ટા, શ્રીમંથી અને બસરાઈ જાતોના રોગમુક્ત, તંદુરસ્ત અને વધુ ઉત્પાદન આપતા કેળના છોડ તૈયાર કરવામાં આવે છે.

    ટીસ્યુકલ્ચર દ્વારા કેળના છોડ વિકસાવવાની પદ્ધતિ
    micropropagation of banana આ પદ્ધતિ દ્વારા છોડનો વિકાસ ત્રણ તબક્કે થાય છે.

     ૧.પ્રયોગશાળા
    ટીસ્યુકલ્ચર દ્વારા છોડ વિકસાવવાનું કામ પ્રથમ પ્રયોગશાળાથી શરુ થાય છે. સૌ પ્રથમ વનસ્પતિની વૃદ્ધિ માટે જરુરી રાસાયણિકતત્વો, વૃદ્ધિ વર્ધક દ્રવ્યો, વિટામિન્સ વગેરેથી જંતુ રહિત કાચની નાની બરણી કે ટ્યુબમાં જેલી જેવું પોષક માધ્યમ તૈયાર કરવામાં આવે છે. આ પોષક માધ્યમ જંતુરહિત કરવામાં આવે છે. વનસ્પતિના તાજાં અંકુરણ કે વૃદ્ધિ પામેલ ભાગમાંથી કોઈ એક કોષ કે પેશી કાળજીપૂર્વક જુદી પાડી જંતુરહિત કરવામાં આવે છે. આ જંતુરહિત કોષ કે પેશીને જંતુમુક્ત વાતાવરણ (ઈનોક્યુલેશન રુમ) માં જંતુરહિત સાધનોની મદદથી પોષક તત્વોવાળી બરણી કે ટ્યુબમાં મુકવામાં આવે છે અને પછી તેને નિયંત્રિત ઉષ્ણતાપમાન ભેજ અને પ્રકાશવાળા વૃદ્ધિ રુમ(ગ્રોથ રુમ) માં રાખવામાં આવે છે. ધીરે ધીરે વૃદ્ધિ પામી આ પેશીમાંથી ઘણા નાના અંકુરો પેદા થાય છે. આ અંકુરોને પછી જંતુમુક્ત વાતાવરણમાં અલગ મુકી રાખવામાં આવે છે. આ રીતે નાના પરંતુ પૂર્ણ વિકસીત છોડ પ્રયોગશાળામાં તૈયાર થાય છે.

     ૨(એ) ગ્રીનહાઉસ: હાઈટેક ગ્રીનહાઉસ
    આમ, પ્રયોગશાળામાં તૈયાર થયેલા સુવિકસિત મુળ ધરાવતા તંદુરસ્ત છોડને ગ્રીન હાઉસમાં ફેરવવામાં આવે છે. તેઓને પ્લાસ્ટીકના નાના કુંડા (પોસ્ટ્રે) માં ૧:૧:૧ ના પ્રમાણમાં માટી, રેતી અને કોકોપીટ મિશ્રણ કરી રોપવામાં આવે છે. રોપણી બાદ તેણે હાઈટેક ગ્રીનહાઉસમાં સખતાઈની પ્રક્રીયા (હાર્ડબીંગ) માટે થોડા દિવસ રાખવામાં આવે છે. જીએસએફસીના હાઈટેક ગ્રીનહાઉસમાં ભેજનું પ્રમાણ ગરમી અને પિયતને કોમ્પ્યુટરથી નિયંત્રિત કરવામાં આવે છે. જેથી લેબોરેટરીમાંથી આવેલા તાજા કુમળા અને તંદુરસ્ત છોડને વૃ્દ્ધિ માટે જરુરી વાતાવરણ મળી રહે છે અને તેની બહુ ઝડપથી વદ્ધિ થાય છે. green house of banana plants

     ૨(બી) સેકન્ડરી ગ્રીનહાઉસ
    હાઇટેક ગ્રીન હાઉસમાં સુવિકસીત અને અમુક હદ સુધી સખત થયેલા છોડને વધુ સખતાઈની પ્રકિયા માટે પ્લાસ્ટિકનો કોથળીમાં રોપણી કરી સેકન્ડરી ગ્રીન હાઉસમાં લઈ જવામાં આવે છે. માત્ર સૂર્યના સીધા કિરણો સામે રક્ષણ આપવામાં આવે છે. હાઈટેક ગ્રીન હાઉસની સરખામણી એ અહી ભેજ અને ગરમીનું નિયંત્રણ ઓછું છે. તેથી છોડ વધુ સખત બને છે અને ખુલ્લા ખેતરની પરિસ્થિતિમાં વિકાસ માટે અનુકુળ અને સક્ષમ બને છે. આમ ટીસ્યુકલ્ચર પધ્ધતિથી વૃધ્ધિ પામેલ, તંદુરસ્ત અને સંપુર્ણ રીતે સખત થઈ ગયેલા ૯-૧૨ ઈચ ઉચાઈના છોડનું પોલીથીન બેગમાં ખેડૂતોને વેચાણ કરવામાં આવે છે.

     ૩. ખેતર
    આ રીતે ટીસ્યુકલ્ચર દ્ધારા વિકસાવેલા છોડને હવે કુદરતી વાતાવરણમાં એટલે કે ખેતરમાં રોપવામાં આવે છે. અહી તે વધુ વિકાસ પામી ક્રમશઃ મૂળ માતૃ છોડ કે પેશી જેવા ગુણધર્મો ધારણ કરી પુખ્ત છોડમાં પરીણમે છે. આ રીતે ટીસ્યુકલ્ચરથી તૈયાર કરેલ છોડ અને સામાન્ય ગાંઠથી વાવણની સરખામણી કરવા માટે ત્રણ વર્ષના અખતરા લેવામાં આવે છે.

     ૧.જાત
    શ્રીમંથી, બસરાઈ અને રોબેસ્ટો

     ૨. છોડ મેળવવાનો સમય અને સ્થળ
    જૂન થી સપ્ટેમ્બર, કૃષિ વિકાસ સેવા સંકુલ

     ૩. છોડની ગુણવત્તા
    પૂર્ણ રીતે હાર્ડન કરેલા પોણા થી એક ફૂટ ઊંચાઈના રોગમુક્ત છોડ પોલીથીન બેગમાં આપવામાં આવે છે.

     ૪. અન્ય ગુણવત્તા
    banana-plants પાક પાંચ માસનો થાય ત્યારે પીલા નીકળવા માંડશે પીલા એકાદ ફૂટના થાય તે પહેલા જમીન સરસા કાપી લેવા ખાતર, નીંદણ, પાણી, મુલ ખોરાક(કૃષિ અમૃત) નો છંટકાવ, આંતરખેડ, પીલા કાઢવાનું જરૂરત પ્રમાણે ચાલુ રાખવું.
    લુમના કાતરા નીકળતા બંધ થાય ત્યારે તેના લાલ રંગનો ડોડો સાંજના સમયે કાપી નાંખવો અને અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા.લિ. ની મુલ રક્ષક-૩ નંબર નો છંટકાવ કરવો. લુમ ૧૪ થી ૧૮ દિવસની થાય ત્યારે પ્રત્યેક કેળામાંથી ડૂંખ કાઢી નાંખવી અને વહેલી તકે દવાનો છંટકાવ કરવો.
    લુમ વજનદાર હોય ત્યારે તેને ટેકો આપવો અને વધુમાં તે કાણાવાળાં કેળના પાન વડે ઢાંકી દેવી જેથી લુમ રોગમુક્ત રહેશે અને છોડ ઢળી નહી પડે.
    આ રીતે હવે ખેડૂતભાઈઓ ટીસ્યુકલ્ચર પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરી વધુ ઉત્પાદન આપતો અને તંદુરસ્ત કેળનો પાક લઈ શકશે.


call now Amrutkamal
magfali vavetar Amrutkamal  કેળ : રોગો વિશે માહિતી
activites Amrutkamal (ક) ફૂગથી થતાં રોગો : ફન્ગલ ડીસીસીઝ
  • ૧. પાનનાં ત્રાકીયા ટપકાનો રોગ
    banana-crop-diseases

     રોગના લક્ષણો :- ફૂગથી થતાં રોગમાં શરૂઆતમાં પાન પર એકદમ નાની પીળી છાંટ પડે છે. જે ધીમે ધીમે મોટી અને બદામી રંગની બને છે. આવાં ટપકાં વખત જતાં ત્રાટક આકારના બને જેનો વચ્ચેનો ભાગ રાખોડી રંગનો હોય છે. ટપકાંની કિનારી ઘાટાં બદામી કે કાળા રંગની હોય છે અને ફરતે પીળો ભાસ દેખાય છે. વખત જતાં આવા ટપકાં મોટા બની એકબીજામાં ભળી જઈ આખા પાનને સુકવી નાખે છે. રોગવાળા છોડમાં લૂમો નાની રહે છે અને લૂમમાં કેળાનું કદ અને સંખ્યા પણ ઘટે છે. ઘણીવખત રોગવાળા છોડમાં ફૂગના આક્રમણથી ઈથીલીન નામના રાસાયણનું પ્રમાણ વધી જતાં લૂમમાં કાચાં કેળાં પાકી જવાની સમસ્યા ઊભી થાય છે. જેથી ઉત્પાદન પર ખૂબ જ માઠી અસર થાય છે. સતત વરસાદવાળુ, ભેજમય અને ગરમ હવામાન રોગને વધુ અનુકૂળ આવે છે. આ રોગ ઓગષ્ટ માસમાં તીવ્ર હોય છે.

  •  નિયંત્રણ :-
     અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા.લિ. ની મુલ રક્ષક-૧ નંબર ૭૦ મિ.લિ./૧૫ લિટર પાણીમાં મિશ્ર કરી સ્પ્રે કરવો.
  • ૨. કાળા ટપકાં ઝાળનો રોગ : એન્થ્રેકનોઝ
    anthrax-nose-disease-in-banana

     રોગના લક્ષણો :- હવાજન્ય ફૂગથી થતાં આ રોગની શરૂઆત પાનની કિનારી પર નાના ગોળ કે લંબગોળ આકારના બદામી રંગના ટપકાં થાય છે. આ ટપકાં સમય જતાં વધીને ધાબામાં પરિણમે છે અને નજીક નજીકના ધાબા મળીને આખુ પાન ઝળાઈને સુકાઈ જાય છે. ઘણી વખત આ રોગને લીધે ફળ ઉપર નાના ગોળ કાળા રંગના ટપકાંઓ જોવા મળે છે. આવા ટપકાં પડી ગયેલા કેળા વહેલા પાકી જાય છે. આ રોગને ગરમ અને ભેજવાળુ વાતાવરણ વધુ અનુકૂળ આવે છે. બજારમાં મળતા કાળી છાંટવાળા કેળા મીઠા કેળા તરીકે વેચાય છે.

  •  નિયંત્રણ :-
     અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા.લિ. ની મુલ રક્ષક-૧ નંબર ૭૦ મિ.લિ./૧૫ લિટર પાણીમાં મિશ્ર કરી સ્પ્રે કરવો.
  • ૩. પાનનાં કાળી ટપકાંનો રોગ : ડેયટોનીએલા લીફ સ્પોટ
    diatoniela-leaf-spot-in-banana

     રોગના લક્ષણો :- હવાજન્ય ફૂગથી થતાં આ રોગની શરૂઆત પાન પર નાના ગોળાકાર બદામી રંગના ટપકાંથી થાય છે. જે સમય જતાં વિકસીત થઈ લાંબગોળ આકારના બને છે. જેને મધ્યભાગ સુકાઈને રાખોડી રંગનો અને કિનારી ઘાટા બદામી રંગની દેખાય છે અને ફરતે આછો પીળો ભાસ જોવા મળે છે. પાન ઉપર ઊંધા અંગ્રેજી "V" આકારના ધાબા દેખાય છે અને ધીરેધીરે પાન ઝળાઈને સુકાઈ જાય છે. આ રોગને વરસાદવાળુ, ભેજમય હૂંફાળું હવામાન વધારે અનુકૂળ આવે છે.

  •  નિયંત્રણ :-
     અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા.લિ. ની મુલ રક્ષક-૧ નંબર ૭૦ મિ.લિ./૧૫ લિટર પાણીમાં મિશ્ર કરી સ્પ્રે કરવો.
  • ૪. પનામા સુકારો / ફૂગથી થતો રોગ : ફ્યુઝીરીયમ વીલ્ટ
    fusarium-wilt-of-banana

     રોગના લક્ષણો :- આ રોગ સૌ પ્રથમ પનામામાં નોંધાયેલ હોવાથી તેને "પનામા વીલ્ટ" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જો કે ગુજરાતમાં આ રોગ ખાસ જોવા મળતો નથી. ફૂગથી થતા આ રોગની શરૂઆતમાં જૂના અને નીચેના પાન પર ઝાંખા પીળા રંગની પટ્ટીઓ થાય છે. કેળના ટોચના પાન નીચેથી ઉપરની તરફ ધીરે ધીરે કિનારી આગળની પીળા પડીને સુકાતા જાય છે. રોગિષ્ટ છોડના પાન ચીમળાઈ, સુકાઈને થડ પાસેથી નમી છોડના થડને આડુ ફાડીને જોતા કેળના થોથામાં વચ્ચેનો ભાગ તંદુરસ્ત જોવા મળે છે જ્યારે તેની આજુબાજુનો ભાગ ઘેરા બદામી રંગનો સડેલો જોવા મળે છે. કોઈક વખત જમીનથી ઉપરના ભાગ પર આવેલ કેળના થડમાં ફાટ જોવા મળે છે. તેમજ કદમાં પણ સડો જોવા મળે છે.
    આ રોગ જમીનજન્ય ફૂગ દ્વારા ફેલાય છે. અનુકૂળતા મળતા આ ફૂગ છોડના ઈજા પામેલા મૂળ મારફત છોડમાં દાખલ થાય છે. રોગનો ફેલાવો રોગિષ્ટ છોડના મૂળ તંદુરસ્ત છોડના મૂળના સંસર્ગમાં આવતા થાય છે. રોગગ્રસ્ત કેળના મૂળમાં કૃમિનું પણ આક્રમણ જોવા મળે છે. જમીનની ભૌતિક સ્થિતિ બંધારણ, વધુ પડતો નાઈટ્રોજન અને વધારે પડતી ખેડ પણ આ રોગની આવવાની શક્યતા વધારે છે.

  •  નિયંત્રણ :-
     અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા.લિ. ની મુલ રક્ષક-૧ નંબર ૭૦ મિ.લિ./૧૫ લિટર પાણીમાં મિશ્ર કરી સ્પ્રે કરવો.
     ૫૦ થી ૮૦ મિ.લિ. ખાટી છાશને ૧૫ લિટર પાણી સાથે મિશ્ર કરી સ્પ્રે કરવો.
  • ૫. કેળનો ગુલ્લો મરી કે લૂમ પડી જવાનો રોગ
    banana-spot-germicidal-strain

     રોગના લક્ષણો :- ફૂગથી થતો આ રોગ સામાન્ય રીતે કેળામાં લુમ બહાર નીકળવાના સમયે જોવા મળે છે. જેમાં કેળની લૂમ બહાર નીકળ્યા પહેલા દંડની અંદરના ભાગ પર રોગનું આક્રમણ થતાં લૂમ ધીમે ધીમે કોહવાઈને સડી જાય છે. સડેલા ભાગમાં પાછળથી મૃતોપજીવી ફૂગ જીવાણુંનું પણ આક્રમણ જોવા મળે છે. આમ સડેલો દંડ બહાર નીકળતી લૂમનું વજન સહન ન કરી શકતાં લૂમ દંડ સાથે નીચે તૂટી પડે છે. ખેડૂતો આને ગુલ્લો મરી જવાના રોગથી ઓળખે છે. સડી ગયેલાં દંડમાંથી ખરાબ વાસ આવે છે. દક્ષિણ ગુજરાતમાં આ રોગ ઘણું ખરું એપ્રિલ મે-જૂન માસમાં ગરમીના સમયમાં જોવા મળે છે.

  •  નિયંત્રણ :-
     અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા.લિ. ની મુલ રક્ષક-૧ નંબર ૭૦ મિ.લિ./૧૫ લિટર પાણીમાં મિશ્ર કરી સ્પ્રે કરવો.
     ૫૦ થી ૮૦ મિ.લિ. ખાટી છાશને ૧૫ લિટર પાણી સાથે મિશ્ર કરી સ્પ્રે કરવો.
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal (ખ) જીવાણુથી થતાં રોગો : બેક્ટેરીયલ ડીસીસીઝ
  • ૬. કેળનો મોકો અથવા જીવાણુથી થતો સુકારો
    fusarium-wilt-of-banana

     રોગના લક્ષણો :- આ રોગ જીવાણુથી થાય છે. રોગને ચેપ પીલા મારફતે થાય છે. કેળ રોપ્યા પછી આશરે બે માસ પછી રોગનાં લક્ષણો જોવા મળે છે. રોગિષ્ટ છોડના પાન આછા પીળાં કે પીળાં પડી ધીરે ધીરે બદામી રંગ ધારણ કરે છે. મોટા છોડમાં રોગ લગતાં પાન ધીરે ધીરે પીળાં પડી સુકાઈ જાય છે અને આવા છોડમાં લૂમના કેળાં પણ પીળા પડે છે. જે કાપીને જોતાં તેમાં મધ્યમાં લાલ અને ભૂખરાં રંગનો ગર્ભ જોવા મળે છે. આ રોગથી કેળના મૂળ કાળા પડી સડી જતાં કેળ સૂકાઈને જમીન પર ઢળી પડે છે. જે આ રોગની મુખ્ય ઓળખ છે. રોગનો ચેપ જમીનમાં પણ હોય છે. જે મૂળ વાટે ફેલાય છે.

  •  નિયંત્રણ :-
     અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા.લિ. ની પ્રોડક્ટ પાકરક્ષાકવચ અને શકુની અનુક્રમે ૪૦ મિ.લિ.-૩૦ મિ.લિ. ૧૫ લિટર પાણીમાં મિશ્ર કરી તેનો સ્પ્રે કરવો.
     આ રોગનો જમીનમાં ચેપ હોય તો અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા.લિ. ની પ્રોડક્ટ મુલ ખોરાક (કૃષિઅમૃત) છૂટા પાણી સાથે જમીનમાં આપવું.
  • ૭. કંદના સડાનો રોગ
    Banana-gum-die-loom-disease

     રોગના લક્ષણો :- આ રોગ ઈવોનીયા નામના જીવાણુંથી થાય છે. ઘણાખરા કિસ્સાઓમાં જમીનજન્ય ફૂગ અને કૃમિ પણ આ રોગ સાથે સંકળાયેલા જણાય છે. કળના કંદમાં શરૂઆતમાં કાળા ચાંદા પડે છે, ધીરે ધીરે આવો કંદ સડી જાય છે. રોગીષ્ટ કંદને ફાડીને જોતા અંદરનો ભાગ બદામી કે કાળા રંગનો થઈ ગયેલો જણાય છે.
    રોગની શરૂઆત તીવ્ર હોય તો પીલો નીકળતો જ નથી અને પીલો નીકળે તો ધીમે ધીમે પીળો પડી સુકાઈને મરી જાય છે. ઘણીવાર પાકમાં શરૂઆતમાં મે-જૂન અન પાછળથી સપ્ટેમ્બર-ઓક્ટોબર માસમાં રોગનો ઉપદ્રવ જોવા મળે છે. રોગને ગરમ અને ભેજવાળું વાતાવરણ ખૂબ જ અનુકૂળ આવે છે.

  •  નિયંત્રણ :-
     અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા.લિ. ની પ્રોડક્ટ પાકરક્ષાકવચ ૭૦ મિ.લિ./૧૫ લિટર પાણી સાથે મિશ્ર કરી તેનો સ્પ્રે કરવો.
     પાકરક્ષાકવચનો સ્પ્રે કર્યાના ચાર-પાંચ દિવસ પછી મુલ રક્ષક-૧ નંબર ટુંવા રૂપે કેળના થડમાં આપવુ અને છેલ્લે મુલ રક્ષક-૨ નંબર પણ ટુંવા રૂપે આપવું.
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal (ગ) વિષાણુંથી થતાં રોગો : વાઈરલ ડીસીસીઝ
  • ૮. પાનનો પીળા ચટાપટાનો રોગ : બનાના મોઝેક
    banana-mosaic

     રોગના લક્ષણો :- આ રોગ વિષાણુથી થાય છે. તેને અંગ્રેજીમાં મોઝેઈક કહે છે. રોગની શરૂઆત પાન પર આછી લીલી કે પીળી, નાની અને લાંબી છાંટથી થાય છે. જે એકબીજામાં ભળીને પીળી પટ્ટીમાં રૂપાંતર પામે છે. આમ પાનની નશને સમાંતર પીળા અને લીલા પટ્ટા જોવા મળે છે. જેથી તેને ચટપટાનો રોગ કહે છે. રોગની અસરવાળા છોડનાં પાન નાના, સાંકડા અને બરડ થઈ જાય છે. છોડની વધ અટકીને છોડ ઠીંગણો રહી જાય છે. આવા છોડ પર લૂમ આવતી નથી. અને આવે તો પણ નાની અને વિકૃત થઈ જાય છે. રોગની માત્રા વધુ હોય તો પીલો વચ્ચેથી સડીને મરી જાય છે. રોગનો પ્રાથમિક ચેપ કંદ મારફતે અને ઉભા પાકમાં મોલોમશી દ્વારા તેનો ફેલાવો થાય છે.

  •  નિયંત્રણ :-
     અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા.લિ. ની પ્રોડક્ટ પાકરક્ષાકવચ ૭૦ મિ.લિ./૧૫ લિટર પાણી સાથે મિશ્ર કરી તેનો સ્પ્રે કરવો.
     સવારે અથવા સાંજના સમયે અમૃતકમલ ની મુલ રક્ષક (૨)નો છંટકાવ કરવો.
     ૧૫ લીટર પાણી સાથે ૫૦ થી ૧૦૦ ગ્રામ લાલ તીખુ મરચું મિશ્રણ કરી સવાર આથવા સાંજ ના સમયે છંટકાવ કરવો.
  • ૯. ઝૂમખીયા પાનનો રોગ : બન્ચી ટોપ
    bunchy-top-banana

     રોગના લક્ષણો :- વિષાણુજન્ય રોગમાં પાન નાના અને સાંકડા બને છે તથા જથ્થામાં નીકળતા જોવા મળે છે. લૂમો નાની આવે છે. રોગવાળા છોડ કાપીને નાશ કરવો એજ ઉપાય છે તથા રોગ આવતો અટકાવવા માટે શરૂઆતમાં અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા.લિ. ની પ્રોડક્ટ મુલ રક્ષક-૨ નંબર નો છંટકાવ કરી મોલોનું નિયંત્રણ કરવું. ગુજરાતમાં આ રોગ છૂટાછવાયો જોવા મળે છે.

  • ૧૦. પાનની લીટીનો રોગ : બનાના ટ્રીપ
    banana-trip-desiese

     રોગના લક્ષણો :- હાલમાં દક્ષિણ ગુજરાતમાં આ રોગ સૌ પ્રથમ વાર પુવન નામની જાતમાં જોવા મળેલ છે. આ રોગની શરૂઆતમાં પાન પર સોનેરી પીળાશ પડતાં ટપકાં અથવા લીટી જોવા મળે છે. સમય જતાં આ પીળી લીટી કાળી પડી સુકાઈ જાય છે તેમજ રોગની તીવ્રતા વધતા પર્ણદંડ પર પણ ઘાટા બદામી અથવા કાળાશ પડતા લાલ રંગની લીટીઓ જોવા મળે છે. ઘણી વખત આવી લીટી રોગના વિષાણુનું આક્રમણ હોવા છતાં પાન પર જોવા મળતી નથી. નવા નીકળતા પાન પર પણ આવા ચિહ્નો અમુક મહિનાઓ સુધી જોવા મળતા નથી. અનુકૂળ હવામાન મળતા ફરીથી રોગના ચિહ્નો શરૂ થાય છે. દક્ષિણ ગુજરાતમાં આ રોગ અમુક કેળની વાડીઓમાં જોવા મળેલ. આ રોગની ઘણીવાર લૂમ નીકળવાના સમયે લૂમનો ડોડો નીકળતો નથી અથવા તો ફસાઈ જાય છે, ક્યારેક ગર્ભધારણ થતું નથી અથવા તો થડના મધ્યભાગે થી એકદમ નાની લૂમ નીકળે છે. કેળા દેખાવમાં વિકૃત, કદમાં નાના તેમજ તેમાં બીજ જોવા મળે છે. રોગિષ્ટ છોડનો વિકાસ અટકે છે. આમ ઉત્પાદનમાં ઘણું નુકશાન થાય છે. રોગિષ્ટ છોડના પીલા આ રોગનો પ્રાથમિક ફેલાવો કરે છે. રોગના વિષાણુ લીંબુમાં આવતી ચિક્ટો નામની જીવાતથી કેળમાં ફેલાય છે જ્યારે શેરડીમાં આવતી ચિક્ટો નામની જીવાતથી શેરડીમાંથી કેળમાં ફેલાય છે.

  •  નિયંત્રણ :-
     બગીચામાં ચોખ્ખાઈ જાળવવી એટલે કે ખરી ગયેલ પાન તથા ફળો વીણી તેનો નાશ કરવો. તેમજ સુકાઈ ગયેલ ડાળીઓ કાપીને બાળી દેવી.
     આ જીવાતના નાશ માટે મુલ રક્ષક-૩ નંબર નો સ્પ્રે કરવો.
     ચોમાસામાં વરસાદ બાદ ઊગી નીકળેલ ઘાસને ઉપાડીને તેનો નાશ કરવો.
     આ જીવાતનો ઉપદ્રવ ટપક પદ્ધતિથી આપેલ પિયતવાળા બગીચાં કરતાં ખામણામાં આપેલ પિયતવાળા બગીચામાં ઓછો જોવા મળે છે તો તે પ્રમાણે કાળજી લેવી.
     આ જીવાતના ઉપદ્રવની શરુઆત હોય ત્યારે એકાદ ભારે પિયત આપવું જેથી જમીનમાં ઈંડાંમાંથી નીકળતા જીવાતના બચ્ચાંઓનો નાશ થાય.
  • ૧૧. ડોડાનો મોઝેક

     રોગના લક્ષણો :- આ પણ વિષાણુથી થતો રોગ છે અને હાલમાં દક્ષિણ ગુજરાતમાં કેળની વાડીમાં સૌ પ્રથમ વાર જોવા મળેલ છે. આ રોગમાં કેળના થડ, મધ્ય નસ તેમજ પર્ણ દંડીકા પર લાંબી પાતળા આકારની બદામી થી લીલાશ પડતી લીટી જોવા મળે છે. ધીમે ધીમે મોઝેક પ્રકારના ચિહ્નો કેળના નર પુષ્પના ડોડા પર જોવા મળે છે તેમજ કેળના થડ પરનું સૂકું પાન કાઢી નાખતા મોઝેકના ધાબા જોવા મળે છે. ઘણી વખત આ રોગના આક્રમણથી કેળના પાનની ગોઠવણ બદલાઈને પ્રવાસી કેળાની પાનની જેમ એક પછી એક નીકળતા જોવા મળે છે. કેળની નેન્દ્વોન જાતમાં કોઈક વખત લૂમનો દાંડો લાંબો અથવા એકદમ પર્ણદંડા પર સુકા ખરબચડા ઉઝરડા પણ જોવા મળે છે. આ રોગનો પ્રાથમિક ફેલાવો રોગિષ્ટ પીલા મારફતે થાય છે. દ્વિતીય ફેલાવો મશીથી થાય છે.

call now Amrutkamal
activites Amrutkamal (ઘ) અન્ય રોગો
  • ૧૨. અપરિપક્વ કેળાનું પાકી જવું : પ્રિમેચ્યુર રાઈપીંગ ઓફ બનાના
    bpremature-ripping-of-banana

     રોગના લક્ષણો :- સામાન્ય રીતે રોગની શરૂઆત ખેતરમાંથી થાય છે. પરંતુ લૂમ ઉતાર્યા બાદ ફળો પાકતી વખતે તેની તીવ્રતા વધે છે. મુખ્ય દાંડીના કપાયેલા ભાગેથી અથવા તેના ઉપર પડેલા ઘા પાસે બદામી કે કાળા ચાંઠા જોવા મળે છે અને તે ભાગ સડી જાય છે. આ સડો ઝડપથી આખી લૂમ દાંડીને પણ આવરી લે છે. કેળાના કાતરાને મુખ્ય દાંડીથી તરત છૂટા પાડવામાં ન આવે તો આવો સડો કાતરાના મથાળાનો ભાગ કાળો પડી સડી જાય છે. સમય જતાં આ સડો ઝડપથી કેળાના ડીંચ (ફીંગર) તરફ આગળ વધે છે અને ડીંચા સડી જવાથી કેળાં ડીંચેથી પોચા પડી છૂટા પડી જાય છે. વધુ ભેજવાળી જગ્યાએ સંગ્રહ કરતાં આ સડો ખૂબ ઝડપથી ફેલાય છે અને સડેલા ભાગ ઉપર સફેદ, ગુલાબી કે કાળા રંગની વર્ધન થયેલું જણાય છે. રોગના ઉપદ્રવથી ફળની ગુણવત્તા બગડે છે અને જલ્દી પાકી જવાથી ફળો લાંબો સમય સંગ્રહી શકાતા નથી.

  •  કેળમાં સંકલિત રોગ નિયંત્રણ :-
    ૧. સારા નિતારવાળું ખેતર પસંદ કરવું અને નિતાર નીકની વ્યવસ્થા કરવી.
    ૨. ઝૂંમખીયા પાન, ચટાપટા, મોકો કે પાનમાના સૂકારા જેવા રોગોનો ઉપદ્રવ નિવારવા રોગમુક્ત વિસ્તારમાંથી રોગમુક્ત પીલા મેળવવા.
    ૩. દર દોઢથી બે માસના અંતરે નીચેના રોગિષ્ટ પાન કપાવી ખેતરની બહાર એકઠા કરી બાળીને નાશ કરવો.
    ૪. કેળમાં વિષાણુથી થતાં ચટાપટા અને ઝૂમખિયા પાનના રોગનાં નિયંત્રણ માટે રોગવાળા છોડ સત્વરે ઉપાડી નાશ કરવો.
    ૫. કેળનો પાક લીધા પછી પાકના અવશેષોનો નાશ કરવો.
    ૬. પાકની ફેરબદલી કરવી.
    ૭. ઉનાળામાં ઉંડી ખેડ કરી જમીન તપાવવી.
    ૮. પનામા સુકારા માટેની રોગ પ્રતિકારક જાત રોબસ્ટાનું વાવેતર કરવું.
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal (ચ) ફળ ઉતાર્યા બાદની રોગો
  • ૧. મુખ્ય ફળદંડી
    main-orchard-in-banana

     રોગના લક્ષણો :- રોગની શરૂઆત ફળના ડીંચ ઉપરથી કે ટોચના ભાગેથી થાય છે. જે કાળા પડી સડે છે. ફળ પાકતી વખતે સડો ખૂબ ઝડપથી વધી ફળનો મોટો ભાગ આવરી લે છે અને પોચા પાડે છે. તેમાંથી પાણીનું ઝરણ જોવા મળે છે. ઘણી વખત આવા ફળમાંથી અણગમતી વાસ પણ આવે છે. વધારે ભેજ હોય તો આવા ફળો પર સફેદ – ભૂખરી ફૂગનું વર્ધન થયેલ જણાય છે. રોગની તીવ્રતા વધુ હોય તો ફળ ખાવા લાયક રહેતા નથી.

  • ૨. ફળનો પોચો સડો
    after-fruit-crop-diseases-in-banana

     રોગના લક્ષણો :- સામાન્ય રીતે રોગની શરૂઆત ખેતરમાંથી થાય છે. પરંતુ લૂમ ઉતાર્યા બાદ ફળો પાકતી વખતે તેની તીવ્રતા વધે છે. મુખ્ય દાંડીના કપાયેલા ભાગેથી અથવા તેના ઉપર પડેલા ઘા પાસે બદામી કે કાળા ચાંઠા જોવા મળે છે અને તે ભાગ સડી જાય છે. આ સડો ઝડપથી આખી લૂમ દાંડીને પણ આવરી લે છે. કેળાના કાતરાને મુખ્ય દાંડીથી તરત છૂટા પાડવામાં ન આવે તો આવો સડો કાતરાના મથાળાનો ભાગ કાળો પડી સડી જાય છે. સમય જતાં આ સડો ઝડપથી કેળાના ડીંચ (ફીંગર) તરફ આગળ વધે છે અને ડીંચા સડી જવાથી કેળાં ડીંચેથી પોચા પડી છૂટા પડી જાય છે. વધુ ભેજવાળી જગ્યાએ સંગ્રહ કરતાં આ સડો ખૂબ ઝડપથી ફેલાય છે અને સડેલા ભાગ ઉપર સફેદ, ગુલાબી કે કાળા રંગની વર્ધન થયેલું જણાય છે. રોગના ઉપદ્રવથી ફળની ગુણવત્તા બગડે છે અને જલ્દી પાકી જવાથી ફળો લાંબો સમય સંગ્રહી શકાતા નથી.

  • ૩. ફળનાં ટપકાં
    banana-dots

     રોગના લક્ષણો :- ફૂગોને લીધે ફળની છાલ પર આછા બદામી કે કાળા રંગના અસંખ્ય ગોળ ટપકાં પડે છે. રોગનો ચેપ ફળ છોડ ઉપર હોય ત્યારે જ લાગે છે અને ફળ પાકતી વખતે ટપકાં સ્વરૂપે સ્પષ્ટ જણાઈ આવે છે. આવા ટપકાં ખાડાવાળા બને છે અને ઘણાં ટપકાં એકબીજામાં ભળી જતાં છેવટે ધાબામાં ફેરવાય છે. મોટેભાગે આવા ટપકાં તેની છાલ સુધી જ સીમીત રહે છે અને ફળ વહેલા પાકે છે.

  • ૪. સીગાર એન્ડ રોટ
    cigar-end-rot-banana.jpg

     રોગના લક્ષણો :- રોગ સામાન્ય રીતે ખેતરમાં જોવા મળે છે, જેમાં કેળાના છોડનો ભાગ ભૂખરો અને છાલ ચીમળાયેલી બની સડો પેદા કરે છે. આ સડો ધીમે ધીમે આગળ વધે છે અને સળગતી સીગારેટ ના ઠૂંઠા જેવો દેખાવ આપે છે. સડેલા ભાગ ઉપર સફેદ આચ્છાદિત થયેલી હોય છે. જે પાછળથી ગુલાબી કે ભૂખરા રંગની થાય છે. કેળની અંદરનો માવો પણ સડેલો હોય છે. જેથી ફળ ચીમળાયેલુ રહે છે.

     નિયંત્રણ :-
    ૧. મોટાભાગે કેળા ઉતાર્યા બાદ તેમાં આવતા રોગોનો ચેપ ખેતરમાંથી જ આવે છે. જેથી આવા રોગો આવતા અટકાવવા માટે રોગવાળા સુકાયેલા પાનના અવશેષો દૂર કરી ખેતર સ્વચ્છ રાખવું.
    ૨. કેળાને ગરમ પાણી (૫૦૦ સે. તાપમાન – ૫ મિનીટ) ની માવજત આપવાથી ફળના સડાનું પ્રમાણ ઘટાડી શકાય છે.
    ૩. કેળાને ૧૦૦ સે. ઉષ્ણતાપમાને સંગ્રહ કરવાથી તેને લાંબા સમય સુધી સંગ્રહી શકાય છે.

call now Amrutkamal
magfali vavetar Amrutkamal  કેળ : જીવાતો વિશે માહિતી
activites Amrutkamal મોલો (એફીડસ) :
molomasi-insect-banana
વૈજ્ઞાનિક નામ: રેફેલોસીફમ મેઈડીસ
  • આ બહુભોજી જીવાત ટામેટા, મરચા, પાપડી, ભીંડા, રીંગણ, તુવેર, કપાસ, વેલાવાળા શાકભાજી, કઠોળવર્ગ, મગફળી, બટાટા, પાનવાળા શાકભાજી, શેરડી, મકાઇ, ગુલાબ, સુર્યમુખી, તમાકુ, પપૈયા વગેરે ઘણા પાકોને મે થી નવેમ્બર મહિના દરમ્યાન જ્યારે વાદળછાયુ વાતાવરણ હોય ત્યારે વધુ નુકસાન કરતી જોવા મળે છે.

  •  ઓળખ ચિન્હ :- : મોલોના પુખ્ત કીટક પીળા થી કાળાશ પડતા રંગના અને પોચા શરીરવાળા હોય છે. તેના શરીરનાં પાછળના ભાગે નળી જેવા બે ભાગ આવેલા હોય છે જેને Cornicals કહે છે. પુખ્ત નર મોલો નાની પાંખવાળી અને પુખ્ત માદા મોલો મોટી પાંખ વગરની હોય છે. માદા મોલો સીધા બચ્ચાંને જન્મ આપે છે. માદા મોલો ૮ થી ૨૨ બચ્ચા પ્રતિ દિન જન્મ આપે છે. આ બચ્ચા ૭ થી ૯ દિવિસમાં પુષ્ત બની જાય છે. પુખ્તનો જીવનકાળ ૨ થી ૩ અઠવાડિયાનો હોય છે. આ જીવાત એક વર્ષ દરમ્યાનમાં ૧૨ થી ૧૪ જીવનચકુ પુર્ણ કરે છે.

  •  નુકસાનનાં પ્રકાર:- મોલોમશીના પુખ્ત તેમજ બચ્ચાં ફૂમળી ડખો તથા પાનની નીચે રહીને રસ ચૂસે છે. વધુ ઉપદ્દવમાં છોડનો વૃધ્ધિ અટકી જાય છે અને તે નબળો બની જાય છે. તેથી ઉત્પાદન પર માઠી અસર થાય છે. મોલોના શરીરમાંથી મધ જેવો ચીકણો રસ ઝરતો હોય છે જેના ઉપર સમય જતાં કાળી ફુગનો ઉપદ્દવ થાય છે. જેના કારણે પ્રકાશ સંશ્લેષણ અવરોધાય છે. આખો છોડ દેખાવે કાળો લાગે છે. આ જીવાત મોટે ભાગે "કોકડવા" અથવા "પંચરંગિયો" રોગ ફેલાવે છે.

  •  નિયંત્રણ :-
     સ્ટીકી ટ્રેપ ગોઠવી જીવાતનો ઉપદ્દવની માત્રા ઘટાડી શકાય છે.
     લાલ દાળિયા (લેડી બર્ડ બોટલ) ના પુખ્ત અને ઈયળ બંને અવસ્થા જીવનકાળ દરમ્યાન ૫૦૦ થી ૬૦૦ મોલોનું ભક્ષણ કરે છે. જ્યારે લીલી ફદડી (ક્રાયસોપા) ની ઈયળ અવસ્થા ૨૦૦ થી ૨૫૦ મોલોનું ભક્ષણ કરે છે.
  •  જૈવિક નિયંત્રણ :-
     સવારે અથવા સાંજના સમયે અમૃતકમલ ની મુલ રક્ષક (૨)નો છંટકાવ કરવો.
     ૧૫ લીટર પાણી સાથે ૫૦ થી ૧૦૦ ગ્રામ લાલ તીખુ મરચું મિશ્રણ કરી સવાર આથવા સાંજ ના સમયે છંટકાવ કરવો.
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal કેળનું ચાંચવું
rhizome-weevil-insect-banana-crop
  • વૈજ્ઞાનિક નામ: કોસ્મોપોલીટસ સોરડીડસ
     ઓળખ ચિન્હ :- આપણા રાજ્યમાં છેલ્લા બે-ત્રણ વર્ષથી જ આ જીવાતનો ઉપદ્રવ શરૂ થયેલ છે. પુખ્ત ચાંચવું ૧૦ થી ૧૩ મિ.મી. લાંબુ, ચળકતા કાળા રંગનું હોય છે. તેનું માથુ પક્ષીની ચાંચ જેવું લાંબુ તેમજ પાંખો ઉદરપ્રદેશને પુરેપુરી ઢાંકતી હોતી નથી. પુખ્ત કીટક ભાગ્યે જ ઉડતું જોવા મળે છે. આ કીટકની માદા કેળના થડમાં જમીનથી સહેજ ઉપર કે નીચેના ભાગમાં એકલ દોકલ ઈંડાં મૂકે છે. ઘણી વખત કોહવાતા આવરણક પર્ણતલમાં કાણું પાડી ઈંડાં મૂકે છે. ઈંડાં સફેદ રંગના, એકાદ મિ.મી. લંબાઈના અને અંડાકાર હોય છે. ઈયળ મલાઈ જેવા સફેદ રંગની, મજબૂત બાંધાની, માંસલ, કરચલીવાળા ખંડોવાળી, પગ વગરની ત્રાક આકારની ૮ થી ૧૨ મિ.મી. લાંબી હોય છે.

  •  નુકસાનનાં પ્રકાર:- ઈંડાંમાંથી નીકળેલ ઈયળ કેળની ગાંઠોમાં કોરાણ કરી ખાય છે. પૂર્ણ વિકસિત ઈયળ ગાંઠની અંદર બોગદા બનાવી અંદરનો ભાગ ખાય છે જ્યારે પુખ્ત કીટક કોરાણ કરી બોગદા બનાવી તેમાં ભરાઈ રહે છે. ઉપદ્રવિત છોડના પાન ફીક્કા પીળા રંગના થઈ સહેલાઈથી ખેંચાઈ આવે છે. જ્યારે આજુબાજુની ઉપદ્રવિત ગાંઠો વિકાસ પામતી અટકે છે. ઉપદ્રવિત જો પાછલી અવસ્થાએ થાય તો તેવા છોડના પાનની સંખ્યામાં ઘટાડો થઈ લૂમ એકંદરે નાની બને છે અને ફળની સંખ્યા ઓછી થઈ જાય છે.

  •  જીવાત પર નિયંત્રણ :-
     ઉપદ્રવિત ગાંઠોનો વાવેતર માટે ઉપયોગ કરવો નહી.
     વાડીની ચોખ્ખાઈ રાખવી.
     થડને જમીનની સપાટીએથી કાપવું, કાપેલા થડને માટીથી બરાબર ઢાંકી દેવું.
     કેળના નકામા ભાગનો નાશ કરવો જેથી પુખ્ત કિટક તેમાં ભરાઈ રહે નહીં.
     રોપવા માટેની ગાંઠોને આશરે ૫૫ સે. તાપમાનવાળા ગરમ પાણીમાં ૫ થી ૧૦ મિનિટ ડૂબાળી રાખવી.
     ગાંઠોને રોપ્યા પહેલા બહારની સપાટી સાફ કરી, ૩ થી ૪ દિવસ સૂર્યના તાપમાં તપાવી, છાણ અને રાખની રબડીમાં ડૂબાડવી.
call now Amrutkamal
activites Amrutkamal .કૃમિ : નિમાટોડ
nematodes-in-banana-crop
  •  નુકસાનનાં પ્રકાર:- છોડના મુળમાં રહી કૃમિ પાકને ઘણું નુકસાન કરે છે. મૂળ કાળા પડી જાય છે તિરાડ પડે છે અને પછી સડો પેદા થાય છે. આવા અસરવાળા છોડના પીલા બીજે રોપતા છોડનો વિકાસ થતો નથી.

  •  જીવાત પર નિયંત્રણ :-
     અમૃતકમલ એગ્રો પ્રા.લિ. ની મુલ રક્ષક-૨ નંબર ડ્રીપમાં અથવા ફુવારા અથવા છૂટા પાણી સાથે જમીનમાં આપવું.
call now Amrutkamal
magfali vavetar Amrutkamal કેળ : રોગો સામે રક્ષણ (મૂલ રક્ષક-૩)
magfali vavetar Amrutkamal
  •  વાપરવાની રીત :-
     ૫૦૦ મીલી. મુલ રક્ષક (૨) જરુરીયાત મુજબના પાણીમાં મીશ્રણ કરી એક એકરમાં ચાલી રહે એ રીતે જમીનમાં આપવું. જ્યારે ઉપયોગ કરવાનો હોય તેના ૧૦ મીનીટ પહેલાં પાણીમાં મીશ્રણ કરવું અને ત્યારબાદ ખેતરમાં આપવાનું રહેશે.
     છોડ ઉપર છંટકાવ કરવા માટે ૧૫ લીટર પાણીમાં ૫૦ થી ૮૦ મીલી. મુલ રક્ષક (૨) મીશ્રણ કરી પંપ દ્વારા છોડ ઉપર છંટકાવ કરવો.

  •  ઉપયોગ :-
    આ દવાને ઉપયોગ જમીનની અંદર અને જમીનની બહારની મોટી જીવાતો જેવી કે લશ્કરી ઈયળ, ગુલાબી ઈયળ, કામરીયા વગેરેના નિયંત્રણ માટે ઉપયોગી છે. ખાસ કરીને મોટા પ્રકારની જીવાત/જંતુને મારવા માટે ઉપયોગી છે.
     ચુસીયા પ્રકારની મોટી જીવાતોને મારવા માટે ઉપયોગી છે.
     મીલીબગ નામના ચુસીયાને મારવા માટે ઉપયોગી છે.
     છોડનાં બહરના ભાગે છંટકાવ કરવાથી આ દવાની અસર ૧૦ થી ૧૫ દિવસ રહે છે.
     મોટા કદની જીવાતના નિયંત્રણ માટે ઉપયોગ કરવો

  •  ઉપલબ્ઘ પેકિંગ​ :-
    (૧) ૫૦૦ મીલી, (૨) ૧ લીટર
    magfali vavetar Amrutkamal
call now Amrutkamal
magfali vavetar Amrutkamal મળેલ પરિણામ
Field Visit - Organic Farm

----

Field Visit - Organic Farm

---

Field Visit - Organic Farm

----

call now Amrutkamal
Visitor Hit Counter
Send Whatsapp Message